Examkin

Soru

Zorluk: OrtaCümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)

I. evrensel temaları
II. kendi döneminin sınırlarını aşması
III. özgün bir dille işlemesine bağlıdır
IV. bir yazarın
V. yapıtlarında

Yukarıdaki numaralanmış sözler anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında baştan üçüncü söz aşağıdakilerden hangisi olur?

  1. A
    I
  2. B
    II
  3. C
    III
  4. D
    IV
  5. VCevap

Cevap

V numaralı söz olan 'yapıtlarında'
Cümle anlamlı ve kurallı bir şekilde sıralandığında 'Bir yazarın (IV) kendi döneminin sınırlarını aşması (II), yapıtlarında (V) evrensel temaları (I) özgün bir dille işlemesine bağlıdır (III)' hâlini alır. Bu durumda baştan üçüncü öge V numaralı 'yapıtlarında' sözü olur.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi belirleme
Cümlenin yüklemi, yargı bildiren ve çekimlenmiş öge olan III numaralı 'özgün bir dille işlemesine bağlıdır' ifadesidir. Kurallı bir cümle oluşturulacağı için bu öge cümlenin sonunda (beşinci sırada) yer almalıdır.
Türkçede kurallı cümlelerde yüklem sonda bulunur.
2
Özne grubunu (özneyi) tespit etme ve cümlenin başına yerleştirme
Geriye kalan sözlerden 'bir yazarın' (IV) ifadesi bir tamlayan durumundadır ve 'kendi döneminin sınırlarını aşması' (II) ifadesindeki iyelik ekiyle (-aşma-s-ı) birleşerek bir isim fiil grubu (özne) oluşturur. Bu durumda cümlenin başı 'Bir yazarın kendi döneminin sınırlarını aşması' (IV - II) şeklinde kurulur.
Yükleme sorulan 'bağlı olan ne?' sorusu özneyi buldurur ve özne genellikle cümlenin başında yer alır.
3
Kalan ögeleri anlamsal ve dil bilgisel olarak bağlama
'yapıtlarında' (V) ve 'evrensel temaları' (I) sözleri, yüklemdeki 'işlemesine' fiilimsi grubuna bağlanır. 'Yapıtlarında evrensel temaları...' (V - I) şeklinde bir dolaylı tümleç ve belirtili nesne sırası oluşturulur.
Bu sözcüklerin yüklemdeki eylemin yönünü ve nesnesini belirtecek şekilde sıralanması gerekir.
4
Cümlenin bütününü birleştirme ve sıralamayı kontrol etme
Tüm ögeler birleştirildiğinde 'Bir yazarın (IV) kendi döneminin sınırlarını aşması (II), yapıtlarında (V) evrensel temaları (I) özgün bir dille işlemesine bağlıdır (III)' cümlesi elde edilir. Bu sıralamada baştan üçüncü sırada V numaralı söz yer alır.
Sıralamanın dil bilgisi kurallarına ve mantığa uygunluğunu doğrulamak için son okuma yapılır.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)
Bu soruyu puanla

Konular

Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)

Bu konudan daha fazla soru