Examkin

Soru

Zorluk: OrtaCümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)

I. orada yaşayan toplulukların
II. şehirlerin mimari dokusu,
III. ortak hafızasını ve kültürel kimliğini de
IV. yansıtmakla kalmaz, aynı zamanda
V. sadece geçmişin estetik anlayışını
VI. geleceğe taşır.

Yukarıdaki numaralanmış sözler anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında baştan dördüncü hangisi olur?

  1. ICevap
  2. B
    III
  3. C
    IV
  4. D
    V
  5. E
    VI

Cevap

Anlamlı ve kurallı cümle oluşturulduğunda baştan dördüncü ifade I numaralı söz grubudur.
Verilen söz grupları bir araya getirildiğinde kurallı ve anlamlı cümlenin yapısı 'Şehirlerin mimari dokusu (II), sadece geçmişin estetik anlayışını (V) yansıtmakla kalmaz, aynı zamanda (IV) orada yaşayan toplulukların (I) ortak hafızasını ve kültürel kimliğini de (III) geleceğe taşır (VI).' şeklinde olur. Bu dizilimde dördüncü sırada 'orada yaşayan toplulukların' ifadesi (I) yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemin ve ana yargının belirlenmesi
Cümlenin yüklemi çekimli fiil olan 'geleceğe taşır' ifadesidir, yani VI numaralı söz en sonda yer almalıdır.
Türkçede kurallı cümlelerde yüklem sonda bulunur.
2
Özne ve giriş ögesinin bulunması
Cümleye en uygun başlangıç ögesi 'Şehirlerin mimari dokusu' öznesidir, yani II numaralı söz ilk sırada olmalıdır.
Cümlenin temel ögelerinden olan özne genellikle cümlenin başında yer alır ve bağlamı başlatır.
3
Ara ögelerin anlamsal ve yapısal bağlantılarla birleştirilmesi
II numaralı özneden sonra 'sadece geçmişin estetik anlayışını' (V) ve 'yansıtmakla kalmaz, aynı zamanda' (IV) ifadeleri gelmelidir. Ardından bu karşılaştırmayı/birlikteliği tamamlayan 'orada yaşayan toplulukların' (I) ve 'ortak hafızasını ve kültürel kimliğini de' (III) grupları yükleme bağlanmalıdır.
'Sadece ... -makla kalmaz, aynı zamanda ... de/da' kalıbı Türkçe cümlede sıklıkla kullanılan bir bağdaştırma yapısıdır. Bu yapı V - IV - I - III sırasını zorunlu kılar.
4
Tüm cümlenin kontrol edilmesi ve baştan dördüncü ögenin tespit edilmesi
Oluşan tam cümle: 'Şehirlerin mimari dokusu (II), sadece geçmişin estetik anlayışını (V) yansıtmakla kalmaz, aynı zamanda (IV) orada yaşayan toplulukların (I) ortak hafızasını ve kültürel kimliğini de (III) geleceğe taşır (VI).' Sıralama II - V - IV - I - III - VI olup, baştan dördüncü öge I numaralı ifadedir.
Anlam ve kural bütünlüğü sağlanarak nihai kontrol gerçekleştirilir.

Anahtar Kavram

Kurallı ve anlamlı bir cümle oluşturmak için yüklem sonda olacak şekilde ögeler arasındaki mantıksal ve dil bilgisel ilişkileri (bağlaçlar, tamlamalar, edat grupları) doğru kurmak gerekir.
Bu soruyu puanla

Konular

Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)

Bu konudan daha fazla soru