Examkin

Soru

Zorluk: ZorCümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)

I. her okunuşunda okura
II. zamansız metinlerdir
III. yeni anlam kapıları aralayan ve
IV. klasik yapıtlar
V. zamanın yıpratıcı etkisine
VI. karşı koyabilen

Yukarıdaki numaralanmış sözler anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında baştan üç��ncü hangisi olur?

  1. A
    I
  2. IIICevap
  3. C
    IV
  4. D
    V
  5. E
    VI

Cevap

III
Verilen söz gruplarıyla oluşturulabilecek anlamlı ve kurallı cümle 'Klasik yapıtlar her okunuşunda okura yeni anlam kapıları aralayan ve zamanın yıpratıcı etkisine karşı koyabilen zamansız metinlerdir.' şeklindedir. Bu cümlenin baştan üçüncü ögesi 'yeni anlam kapıları aralayan ve' ifadesidir. Bu nedenle doğru yanıt III numaralı söz grubudur.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi belirlemek
Yargı bildiren ve cümlenin yüklemi olmaya uygun olan ifade 'zamansız metinlerdir' söz grubudur. Cümle kurallı olacağı için bu ifade cümlenin en sonunda (altıncı sırada) yer almalıdır.
Türkçe dil bilgisinde kurallı cümlelerin yüklemi sonda bulunur.
2
Özneyi belirlemek
Cümlenin öznesi olmaya aday ifade 'klasik yapıtlar' söz grubudur. Bu grup cümlenin en başında (birinci sırada) yer almalıdır.
Kurallı cümlelerde özne genellikle cümlenin başında bulunur.
3
Bağlaç ve sıfat-fiil ilişkilerini kurmak
'yeni anlam kapıları aralayan ve' ifadesindeki 've' bağlacı, benzer işlevdeki sıfat-fiil gruplarını bağlar. Diğer sıfat-fiil grubu 'zamanın yıpratıcı etkisine karşı koyabilen' yapısıdır. Bağlaç ilk sıfat-fiilin sonunda olduğu için sıralama 'yeni anlam kapıları aralayan ve zamanın yıpratıcı etkisine karşı koyabilen' şeklinde olmalıdır. Bu durum, üçüncü ifadeden sonra beşinci ve altıncı ifadelerin gelmesini zorunlu kılar.
've' bağlacı eş görevli ögeleri birbirine bağlama işlevine sahiptir.
4
Zarf tümleci ve anlam bütünlüğünü sağlamak
'her okunuşunda okura' ifadesi yönelme durumuyla birlikte 'aralayan' sıfat-fiiline bağlanmaktadır. Dolayısıyla bu ifade 'yeni anlam kapıları aralayan ve' söz grubundan hemen önce gelmelidir. Bu da birinci ifadenin ikinci sırada yer alacağını gösterir.
Zarf ve dolaylı tümleç gibi belirteçler niteledikleri eylemsilerden önce gelir.
5
Cümlenin tam sıralamasını oluşturmak
Elde edilen veriler doğrultusunda anlamlı ve kurallı cümle şu şekildedir: 'Klasik yapıtlar (IV) her okunuşunda okura (I) yeni anlam kapıları aralayan ve (III) zamanın yıpratıcı etkisine (V) karşı koyabilen (VI) zamansız metinlerdir (II).' Bu sıralamaya göre baştan üçüncü sırada III numaralı söz grubu yer almaktadır.
Cümlenin mantıksal ve dil bilgisel akışı bu sıralamayla tamamlanır.

Anahtar Kavram

Kurallı ve anlamlı bir cümle oluşturmak için ögelerin dil bilgisi kurallarına (özne-yüklem ilişkisi, tamlamalar, bağlaçlar, fiilimsiler) ve mantık akışına göre doğru sıralanması gerekir.

İpuçları

1
Cümle oluşturma sorularında öncelikle yüklem olabilecek kelimeyi bulup sona, özne olabilecek kelimeyi bulup başa yerleştirmeyi deneyin.
2
İçinde bağlaç (ve) veya sıfat-fiil eki (-an, -en) barındıran kelime gruplarının hangi kelimelerle bağ oluşturabileceğini tespit edin.
3
'yeni anlam kapıları aralayan ve' ifadesindeki bağlaç, cümlenin diğer sıfat-fiil grubu olan 'karşı koyabilen' ile birleşmelidir.

Daha Fazla Pratik

Benzer yapıda sıfat-fiiller ve bağlaçlar içeren cümle oluşturma soruları çözerek dil bilgisel bağ kurma hızınızı artırabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sondaki yüklemden (II) geriye doğru giderek anlamlı tamlamalar kurabilirsiniz. 'Nasıl metinlerdir?' sorusunun cevabı sıfat-fiil gruplarıdır. Bu da doğrudan sıfat-fiillerin yüklemden hemen önce geleceğini gösterir.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)

Bu konudan daha fazla soru