Examkin

Soru

Zorluk: ZorErgonomi ve Antropometri Kavramları

Kamu kurumlarında personelin kullanımına sunulacak yeni nesil bir çalışma istasyonu tasarlanırken, hedef kullanıcı popülasyonuna ait antropometrik verilerden yararlanılmaktadır. Tasarım aşamasında uzmanlar tarafından aşağıdaki tablo verileri derlenmiştir:

Antropometrik Boyut5.5. Persantil50.50. Persantil95.95. Persantil
Oturarak Diz Yüksekliği (cm)484854546060
Fonksiyonel Kol Uzanma Mesafesi (cm)626270707878

Bu tasarımda personelin en az %95'i için hem 'masa altı diz boşluğu' (hareket serbestliği) hem de 'kontrol paneline erişim' (uzanma kolaylığı) sağlanmak istenmektedir.

Ergonomik tasarım ilkeleri dikkate alındığında, bu iki boyut için hangi persantil değerlerinin esas alınması en doğrudur?

  1. Diz boşluğu yüksekliği için 95.95. persantil (6060 cm), uzanma mesafesi için 5.5. persantil (6262 cm) esas alınmalıdır.Cevap
  2. B
    Grubun aritmetik ortalamasını temsil eden ve çoğu kullanıcıyı kapsayan 50.50. persantil değerleri her iki boyut için de temel alınmalıdır.
  3. C
    Diz boşluğu yüksekliği için 5.5. persantil (4848 cm), uzanma mesafesi için 95.95. persantil (7878 cm) değerleri referans noktası olarak seçilmelidir.
  4. D
    Personelin fiziksel boyutlarından ziyade, çalışma ortamındaki psikolojik konfor algısına odaklanılmalı ve sübjektif tatmin ölçekleri temel alınmalıdır.
  5. E
    Tasarımda emniyet payı bırakmak amacıyla her iki boyut için de sadece en yüksek değer olan 95.95. persantil verileri kullanılmalıdır.

Cevap

Diz boşluğu yüksekliği için 95. persantil (6060 cm), uzanma mesafesi için ise 5. persantil (6262 cm) esas alınmalıdır.
Doğru yaklaşım, 'uç değerlere göre tasarım' ilkesidir. Masa altı diz boşluğu gibi engellerin aşılması gereken durumlarda, popülasyonun en iri bireylerini (95.95. persantil) kapsayacak genişlikte bir alan yaratılmalıdır ki herkes sığabilsin. Kontrol paneline uzanma mesafesi gibi erişim gerektiren durumlarda ise, popülasyonun en kısa uzuvlu bireylerini (5.5. persantil) temel alan bir yerleşim yapılmalıdır ki herkes erişebilsin.

Adım Adım Çözüm

1
Tasarım gereksinimlerini sınıflandırın.
Diz yüksekliği bir 'boşluk/açıklık' (clearance) boyutudur; Kol uzanma mesafesi ise bir 'erişim' (reach) boyutudur.
Antropometride farklı boyut türleri farklı tasarım stratejileri gerektirir.
2
Boşluk boyutları için 'Maksimum Birey' ilkesini uygulayın.
En iri bireyin (95.95. persantil) sığabileceği 6060 cm'lik bir boşluk, ondan daha küçük olan herkesin de sığmasını sağlar.
Clearance tasarımlarında alt sınır, en büyük kullanıcıya göre belirlenir.
3
Erişim boyutları için 'Minimum Birey' ilkesini uygulayın.
En kısa erişim mesafesine sahip bireyin (5.5. persantil) ulaşabileceği 6262 cm'lik bir uzaklık, kolu daha uzun olan herkesin de erişebilmesini sağlar.
Reach tasarımlarında üst sınır, en küçük kullanıcıya göre belirlenir.

Anahtar Kavram

Antropometrik Tasarım İlkeleri: Boşluk için Maksimum, Erişim için Minimum Birey

İpuçları

1
Bir kapı yüksekliği tasarlarken en kısa boyluya mı yoksa en uzun boyluya mı göre hareket edersiniz?
2
Boşluk (clearance) için en büyüğü, erişim (reach) için en küçüğü baz almanız gerektiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Farklı persantil aralıklarının (örneğin %90'lık kapsama için 5-95 arası) maliyet ve kullanım etkinliği üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Ayarlanabilirlik (Design for Adjustability) prensibini düşünün: Eğer masa yüksekliği ayarlanabilir değilse, sabit ölçü 'en kötü durumdaki kullanıcıyı' (worst-case user) kurtarmalıdır.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Ergonomi ve Antropometri Kavramları

Bu konudan daha fazla soru