Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorYeni Sınıf Kuramları ve Analizleri (Wright, Goldthorpe)

Modern çalışma hayatında, hem yüksek düzeyde uzmanlık gerektiren teknik bilgiye (sertifika/diploma) sahip olan hem de bir organizasyon şemasında diğer çalışanlar üzerinde denetim ve karar alma yetkisi (idari otorite) kullanan profesyonellerin sınıf konumu sosyolojik olarak tartışılmaktadır. Bu profesyonel grubun konumu; Erik Olin Wright’ın mülkiyet, örgüt ve beceri varlıklarına dayalı 'sömürü' analizi ile John Goldthorpe’un 'istihdam ilişkileri' (izleme zorluğu ve varlığa özgülük) yaklaşımı sentezlendiğinde, aşağıdakilerden hangisi bu grubun yapısal konumunu en doğru şekilde açıklar?

  1. A
    Wright’a göre mülkiyet varlığına sahip olmadıkları için sömürülenler tarafında yer alırlar; Goldthorpe’a göre ise performansları net ölçülebildiği için "emek sözleşmesi" içindedirler.
  2. B
    Goldthorpe’a göre işveren ile aralarında "hizmet ilişkisi" kurulmasını sağlayan temel unsur idari otoriteyken; Wright’a göre bu kişiler sadece beceri varlıkları nedeniyle sömürüden pay alırlar.
  3. Wright’ın analizinde "örgüt" ve "beceri" varlıkları sayesinde sömürü mekanizmalarına eklemlenerek avantajlı bir konum elde ederlerken; Goldthorpe’un modelinde "izleme zorluğu" ve "uzmanlık" nedeniyle hizmet sınıfı içinde tanımlanırlar.Cevap
  4. D
    Goldthorpe bu grubu, mülkiyet haklarına ortak oldukları için "hizmet sınıfı"na dahil ederken; Wright "çelişkili sınıf konumları" kavramıyla bu grubun sadece kapitalist sınıfa ait olduğunu savunur.
  5. E
    Wright'a göre bu grup sadece "teknik beceri" varlığına sahip olduğu sürece sömüren konumundadır; Goldthorpe ise bu konumu mülkiyet sahibi olmayan tüm çalışanlar gibi "proletarya" içinde değerlendirir.

Cevap

Wright'ın analizinde örgüt ve beceri varlıklarının sömürü mekanizmalarındaki avantajlı rolünü, Goldthorpe'un analizinde ise izleme zorluğu ve uzmanlığın hizmet sınıfı yaratma etkisini belirten seçenek doğrudur.
Doğru yanıt olan seçenek, profesyonel sınıfın ayrıcalıklı konumunu her iki kuramın temel taşıyla açıklar: Wright’ın sömürü analizinde kullanılan mülkiyet dışı varlıklar (örgüt ve beceri) ile Goldthorpe’un hizmet sınıfını tanımlarken kullandığı ekonomik rasyonalite (işçinin performansını izlemenin zorluğu ve yerine kolayca birinin konulamaması/uzmanlık).

Adım Adım Çözüm

1
Soruda tanımlanan profesyonel grubun yapısal özelliklerini (uzmanlık ve idari otorite) belirlemek.
Bu grubun üretim araçlarına sahip olmayan ancak teknik bilgi (beceri) ve yönetimsel güç (örgüt) varlıklarına sahip çalışanlar olduğu tespit edilir.
Kuramsal analizi bu iki değişken üzerine inşa etmek gerekir.
2
Erik Olin Wright’ın 1985 sonrası geliştirdiği mülkiyet dışı varlıklar sömürü modelini uygulamak.
Örgüt ve beceri varlıklarına sahip olmanın, bu kişilerin sömürüden pay almalarını (privileged appropriators of surplus) sağladığı anlaşılır.
Wright'a göre sömürü sadece mülkiyetle değil, örgüt ve beceri kontrolüyle de ilişkilidir.
3
John Goldthorpe’un istihdam ilişkileri (EGP şeması rasyonalitesi) yaklaşımını uygulamak.
Yüksek uzmanlığın "varlığa özgülük" yarattığı, idari otoritenin ise "izleme zorluğu" (monitoring difficulty) doğurduğu; bu nedenle işverenin bu kişilerle "hizmet ilişkisi" kurduğu çözümlenir.
Goldthorpe'a göre bu özellikler basit bir emek sözleşmesini (labor contract) imkansız kılar.
4
İki kuramın öngörülerini sentezleyerek ortak sonucu belirlemek.
Her iki kuramın da bu grubu yapısal olarak geleneksel işçi sınıfından ayıran teknik ve idari gerekçeleri sunduğu görülür.
Doğru sentez, her iki kuramın spesifik mekanizmalarını doğru eşleştiren açıklamadır.

Anahtar Kavram

Wright'ın Varlık Sömürüsü Modeli ve Goldthorpe'un İstihdam İlişkileri Rasyonalitesi
Bu soruyu puanla

Konular

Yeni Sınıf Kuramları ve Analizleri (Wright, Goldthorpe)

Bu konudan daha fazla soru