Modern sanayi sonrası toplumlarda, üretim araçlarının mülkiyetine sahip olmayan ancak yüksek düzeyde uzmanlık bilgisi (diploma/sertifika) gerektiren işleri yürüten ve aynı zamanda kurum içindeki karar alma süreçlerini koordine eden üst düzey profesyonellerin sınıf yapısındaki yeri üzerine farklı kuramsal yaklaşımlar geliştirilmiştir.
Bu tür bir profesyonelin (örneğin bir teknoloji şirketindeki kıdemli sistem mimarı) konumu, Erik Olin Wright’ın 'varlık temelli sömürü' analizi ve John Goldthorpe’un 'istihdam ilişkileri' tipolojisi çerçevesinde birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğru bir çıkarım olur?
- AWright’a göre bu kişi sadece emek gücünü sattığı için kesin olarak proletarya içinde yer alırken; Goldthorpe’a göre emeğinin çıktısı anlık ölçülebildiği için 'emek sözleşmesi'ne tabidir.
- Wright’a göre bu konum, hem organizasyonel hem de beceri/sertifika varlıklarını kontrol etmesi nedeniyle 'çelişkili sınıf konumu'ndadır; Goldthorpe’a göre ise işin denetim zorluğu ve uzmanlık gereği 'hizmet ilişkisi' kapsamındadır.Cevap
- CGoldthorpe bu kişiyi, sahip olduğu teknik bilginin her an ikame edilebilir olması nedeniyle 'emek sözleşmesi'ne dahil ederken; Wright bu durumu mülkiyet dışı kaldığı için sömürü ilişkisi dışında tutar.
- DWright’ın 'üretim araçları mülkiyeti' kriteri uyarınca bu kişi 'küçük burjuvazi' kategorisinde değerlendirilirken; Goldthorpe bu konumu 'hizmet sınıfı' yerine 'ara sınıflar'da konumlandırır.
- EHer iki kuramcı da mülkiyet sahibi olunmadığı sürece tüm profesyonelleri, tarihsel işçi sınıfı ile özdeş bir 'miktarsal esneklik' havuzunun parçası ve homojen bir kitle olarak görür.
Cevap
Uzman profesyonel konumu, Wright'ın analizinde organizasyonel ve beceri varlıklarının kontrolü üzerinden 'çelişkili sınıf konumu' olarak; Goldthorpe'un analizinde ise güven ve denetim zorluğu üzerinden 'hizmet ilişkisi' olarak tanımlanır.
Erik Olin Wright, orta sınıfları analiz ederken 'çelişkili sınıf konumları' (contradictory class locations) kavramını kullanır; bu kişiler hem sömüren (organizasyonel ve beceri varlıkları sayesinde) hem de sömürülen (üretim araçları mülkiyeti olmadığı için) taraftadır. John Goldthorpe ise sınıf analizini istihdam ilişkilerine dayandırır; profesyonellerin yaptığı işlerin çıktısının ölçülmesinin zor olması ve yüksek uzmanlık gerektirmesi, bu kişilerin işverenle 'hizmet ilişkisi' (service relationship) kurmasını sağlar. Doğru yanıt bu iki teknik tanımı birleştirmektedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sınıf Analizinde Varlıklar ve İstihdam İlişkileri Sentezi
İpuçları
1
Erik Olin Wright'ın 'varlıklar' (assets) listesinde mülkiyet dışında nelerin olduğunu hatırlayın.
Daha Fazla Pratik
Wright'ın sömürü analizindeki üç temel varlık (mülkiyet, organizasyon, beceri) arasındaki etkileşimi tablo halinde çalışmak konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:2m 30s