Bir tekstil işletmesinin kalite kontrol departmanında, kumaş hatalarını inceleyen çalışanlar, ortamdaki aydınlatma şiddetinin ( cinsinden) standartlara uygun olmasına rağmen mesai bitimine doğru şiddetli göz yorgunluğu ve baş ağrısı yaşadıklarını ifade etmektedirler. İşyeri hekimi ve ergonomi uzmanı tarafından yapılan incelemede; sadece çalışma masalarının ve kumaşın geçtiği alanın çok güçlü aydınlatıldığı (), odanın geri kalan kısımlarının ve duvarların ise loş () bırakıldığı tespit edilmiştir.
Ergonomik prensipler ve çalışma psikolojisi açısından, çalışanların yaşadığı bu sağlık sorununun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- AAydınlatmanın Herzberg'in Çift Faktör Kuramı'na göre sadece bir 'hijyen faktörü' olması nedeniyle çalışanlarda psikolojik bir direnç oluşturması.
- Bakılan yüzey ile yakın çevre arasındaki aşırı kontrast (parlaklık farkı) nedeniyle gözün sürekli adaptasyon (uyum) yapmaya zorlanması ve buna bağlı oluşan vizüel yorgunluk.Cevap
- CAydınlatma düzeyindeki artışın Hawthorne araştırmalarında kanıtlandığı üzere, sosyal faktörler devreye girmedikçe verimlilik üzerinde hiçbir etkisinin bulunmaması.
- DOrtamdaki gürültü ve titreşim gibi diğer fiziksel faktörlerin, aydınlatmanın performans üzerindeki mutlak olumlu etkilerini maskeleyerek performansı düşürmesi.
- EÇalışanların Büyük Beşli kişilik modelindeki 'sorumluluk' boyutunun düşük olması nedeniyle detay gerektiren işlerde çevresel koşullara aşırı duyarlılık göstermeleri.
Cevap
Bakılan yüzey ile yakın çevre arasındaki aşırı kontrast (parlaklık farkı) nedeniyle gözün sürekli adaptasyon (uyum) yapmaya zorlanması ve buna bağlı oluşan vizüel yorgunluk.
Görme yorgunluğunun (vizüel yorgunluk) en önemli nedenlerinden biri, çalışma alanı ile yakın çevre arasındaki aydınlık farkının çok yüksek olmasıdır. Göz, çok parlak olan iş yüzeyinden daha karanlık olan çevreye her döndüğünde uyum (adaptasyon) sağlamaya çalışır. Bu sürecin sürekli tekrarlanması göz kaslarını aşırı yorarak baş ağrısı ve göz yorgunluğuna yol açar. Ergonomik olarak ideal olan, bakılan yüzey ile çevre arasındaki parlaklık oranının belirli sınırları ( veya gibi) aşmamasıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kontrast Oranı ve Vizüel Adaptasyon
İpuçları
1
Sadece çalışma alanındaki ışık miktarının (lux) yeterli olması, konforlu bir görme için her zaman yeterli değildir.
2
Göz bebeğinin farklı ışık şiddetlerine uyum sağlama sürecini (adaptasyon) düşünün.
3
Çalışma masası ile odanın geri kalanı arasındaki ve farkının göz üzerindeki yükünü değerlendirin.
Daha Fazla Pratik
Aydınlatma tasarımında 'dolaylı aydınlatma' ve 'parıltı' (glare) kavramlarının görme performansı üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s