Karl Marx'ın iktisadi analizinde sömürü oranı (artık değer oranı), artık değerin () değişken sermayeye () bölünmesiyle () hesaplanır. Bu oranın artırılması, işçinin toplam çalışma süresi içindeki "artık emek zamanı"nın "gerekli emek zamanı"na oranının yükseltilmesi anlamına gelir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi sömürü oranını artıran "nispi (göreceli) artık değer" üretiminin temel mekanizmasıdır?
- AGünlük toplam çalışma saatlerinin fiziksel veya yasal sınırların ötesine taşınarak uzatılması
- İşçinin geçim araçlarını (ücret mallarını) üreten sektörlerde verimliliğin artırılarak emek gücünün değerinin düşürülmesiCevap
- CEmek piyasasındaki ücretlerin Tunç Kanunu uyarınca asgari geçim düzeyinin altına çekilmesi
- Dİşçilerin verimliliğini artırmak amacıyla onlara piyasa dengesinin üzerinde bir 'etkin ücret' ödenmesi
- EÜretim sürecinde sadece sabit sermaye (makine) miktarının artırılıp toplam çalışma süresinin kısaltılması
Cevap
İşçinin geçim araçlarını (ücret mallarını) üreten sektörlerde verimliliğin artırılarak emek gücünün değerinin düşürülmesi
Marx'a göre nispi (göreceli) artık değer, iş gününün toplam uzunluğu değişmeden, toplumsal emek verimliliğinin artması sonucu geçim araçlarının ucuzlaması ve böylece işçinin kendi geçimi için çalışması gereken 'gerekli emek zamanı'nın azalmasıyla elde edilir. Bu durum, toplam iş günü içinde 'artık emek zamanı'nın payını otomatik olarak artırır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Nispi (Göreceli) Artık Değer Mekanizması