Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorİşçinin İş Görme Borcu

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve 4857 sayılı İş Kanunu doktrini çerçevesinde, iş sözleşmesinin asli unsurlarından biri olan "işçinin iş görme borcu" ve bu borcun "şahsiliği" (kişiselliği) ilkesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukukî açıdan yanlıştır?

  1. İşçinin iş görme borcunu bizzat yerine getirme yükümlülüğü, kamu düzenine ilişkin mutlak emredici bir kural olduğundan; taraflar iş sözleşmesine koyacakları bir hükümle işçinin yerine bir başkasını ikame edebileceğini geçerli olarak kararlaştıramazlar.Cevap
  2. B
    İş görme borcunun şahsiliği ilkesinin en somut sonucu, işçinin ölümü ile iş sözleşmesinin başkaca bir bildirime gerek kalmaksızın kendiliğinden sona ermesidir.
  3. C
    İş görme borcunun kapsamı; zaman, mekân ve içerik açısından işverenin yönetim hakkı (itaat borcu) çerçevesinde verdiği talimatlarla somutlaşan dinamik bir niteliğe sahiptir.
  4. D
    Takım sözleşmesi ile işe alınan işçilerde, takıma dahil olan her bir işçinin iş görme borcu şahsi bir nitelik taşır ve bir işçinin borcunu ifa edememesi durumunda kural olarak diğer üyeler bu borçtan sorumlu tutulamaz.
  5. E
    Sadakat borcu, iş görme borcundan bağımsız bir yan borç niteliğinde olup; iş görme borcunun askıda olduğu (ücretsiz izin vb.) dönemlerde dahi işçinin işverenin çıkarlarını koruma yükümlülüğü devam eder.

Cevap

İşçinin iş görme borcunun şahsiliği ilkesinin mutlak emredici bir kural olduğu ve aksine sözleşme yapılamayacağı ifadesi yanlıştır.
Türk Borçlar Kanunu m. 395 uyarınca işçinin iş görme borcunu bizzat ifa etmesi kuralı, mutlak emredici bir kural değildir. Maddede yer alan 'sözleşmeden veya durumun gereğinden aksi anlaşılmadıkça' ifadesi, tarafların iş sözleşmesine koyacakları bir hükümle veya işin niteliği gerektirdiğinde işçinin yerine bir başkasının iş görmesine izin verilebileceğini açıkça kabul etmektedir. Bu nedenle, bu kuralın 'kamu düzenine ilişkin mutlak emredici' olduğu ve aksine yapılan anlaşmaların 'kesin hükümsüz' sayılacağı iddiası hukuken hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hukuki dayanağı belirle.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 395. maddesi incelenir.
İş görme borcunun şahsiliği ilkesinin yasal çerçevesini anlamak gerekir.
2
Maddenin emredicilik niteliğini analiz et.
TBK m. 395: 'Sözleşmeden veya durumun gereğinden aksi anlaşılmadıkça, işçi yüklendiği işi bizzat yapmakla yükümlüdür.'
'Aksi anlaşılmadıkça' ibaresi, kuralın yedek hukuk kuralı olduğunu gösterir.
3
Şahsilik ilkesinin istisnalarını değerlendir.
Tarafların anlaşması veya işin niteliği (örneğin evde çalışma, bazı temsil işleri) gereği başkasının ikamesi mümkündür.
İş hukukunda çoğu kural işçi lehine emredici olsa da, şahsilik ilkesi esnetilebilir bir yapıdadır.
4
Diğer borçlarla olan ilişkiyi kur.
Sadakat ve itaat borçları iş görme borcunu tamamlayan yan borçlardır ve şahsilik ilkesini bozmazlar.
Seçeneklerdeki kavram karmaşasını gidermek için bu ayrım kritiktir.

Anahtar Kavram

İş Görme Borcunun Şahsiliği ve Yedek Hukuk Kuralı Niteliği
Bu soruyu puanla

Konular

İşçinin İş Görme Borcu

Bu konudan daha fazla soru