Yüksek zihinsel iş yükü gerektiren bir kontrol odasında 12 saatlik gece vardiyasında çalışan bir personelin, vardiyanın 8. saatinden itibaren tepki sürelerinde gecikme ve dikkat hatalarında belirgin bir artış yaşandığı saptanmıştır. Yapılan incelemede, personelin 4857 sayılı İş Kanunu'na uygun olarak mola kullandığı ancak yorgunluk birikiminin (kümülatif yorgunluk) önlenemediği görülmüştür. Ergonomik dinlenme ilkeleri ve yorgunluk telafisi dikkate alındığında, bu personelin performansını ve esenliğini korumak için uygulanması gereken en etkili strateji aşağıdakilerden hangisidir?
- Toplam mola süresini sabit tutarak, dinlenme periyotlarını daha sık aralıklarla ve kısa süreler (mikro molalar) halinde düzenleyip bu sürelerde aktif dinlenme egzersizlerini teşvik etmekCevap
- BGece vardiyasının sirkadiyen ritim üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla, yasal mola sürelerini vardiya sonuna doğru birleştirerek personelin daha uzun bir kesintisiz uyku fazına geçmesini sağlamak
- CZihinsel yorgunluğun fiziksel enerji tüketimiyle ilişkisiz olduğu varsayımıyla, sadece pasif dinlenme yöntemlerini uygulamak ve personelin mola süresince hareket etmeden oturmasını sağlamak
- DPerformans düşüşünün temel nedenini çevresel faktörlere dayandırarak, çalışma ortamındaki aydınlatma ve gürültü düzeylerini Hawthorne Deneyleri sonuçlarına uygun şekilde vardiya boyunca periyodik olarak değiştirmek
- EZihinsel yorgunluğu birincil olarak 'monotoni' kapsamında değerlendirip, personelin görev tanımlarını mola vermeksizin diğer departmanlarla rotasyona tabi tutarak iş zenginleştirmesi yapmak
Cevap
Toplam mola süresini sabit tutarak, dinlenme periyotlarını daha sık aralıklarla ve kısa süreler (mikro molalar) halinde düzenleyip bu sürelerde aktif dinlenme egzersizlerini teşvik etmek
Ergonomide 'kısa ve sık molalar', 'uzun ve seyrek molalardan' daha etkilidir. Bunun nedeni, dinlenme etkisinin (fizyolojik toparlanma hızı) mola başladıktan hemen sonra en yüksek noktasına çıkması ve zaman geçtikçe bu hızın azalmasıdır. Ayrıca, zihinsel yükün yoğun olduğu işlerde fiziksel hareket içeren aktif dinlenme, merkezi sinir sistemindeki doygunluğu pasif dinlenmeye göre daha hızlı giderir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Yorgunluk Telafisinde Üstel Geri Kazanım İlkesi
Alternatif Yöntem
Yorgunluk analizi için Rohmert'in Dinlenme Payı () formülü kullanılabilir: . Bu formül, işin zorluk derecesine göre gereken ek mola süresini hesaplamaya yarar.
Tahmini Süre:3m 0s