Soru

Zorluk: Zorİş Sözleşmesini Sona Erdiren Genel Nedenler (Ölüm, Süre Bitimi, İkale)

İş hukukunda iş sözleşmesinin tarafların karşılıklı ve birbirine uygun iradeleriyle sona erdirilmesini ifade eden "ikale" (bozma sözleşmesi) müessesesinin hukuki niteliği, geçerlilik şartları ve sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    İkale, niteliği itibarıyla iş sözleşmesinin işveren tarafından gerçekleştirilen geçerli nedenle feshi kapsamında değerlendirildiğinden, işçiye işe iade davası açma imkanı tanır.
  2. B
    İş sözleşmesinin ikale yoluyla sona ermesi durumunda işçi, 4447 sayılı Kanun uyarınca hizmet akdinin feshine bağlı olan işsizlik ödeneğine kural olarak doğrudan hak kazanır.
  3. İkale sözleşmesinin yargısal denetiminde, özellikle icabın işverenden geldiği durumlarda, işçinin kanuni haklarına ilaveten ek bir menfaat sağlamasını ifade eden "makul yarar" ölçütünün gerçekleşmiş olması şartı aranır.Cevap
  4. D
    Belirli süreli iş sözleşmelerinde sürenin bitimiyle sözleşmenin sona ermesi bir ikale türüdür ve tarafların sessiz kalması durumunda sözleşme sükutla yenilenmiş sayılır.
  5. E
    İşçinin ölümü durumunda iş sözleşmesi ikale edilmiş sayılarak sona erer; işverenin ölümü ise iş sözleşmesini her durumda kendiliğinden sona erdirir.

Cevap

İkale sözleşmesinin geçerliliği, özellikle teklifin işverenden geldiği senaryolarda, işçinin bu anlaşmayı yapmaktaki menfaatini koruyan "makul yarar" kriterine bağlıdır.
Doğru ifade, ikale sözleşmelerinde Yargıtay'ın kabul ettiği "makul yarar" kriterini vurgular. İşçinin, iş güvencesinden ve işsizlik ödeneğinden feragat ederek sözleşmeyi anlaşmayla sona erdirmesi için, kanuni haklarına ilave bir ödeme (örneğin 4-5 maaşlık ek ödeme) alması geçerlilik şartı olarak görülmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İkale kavramının hukuki niteliğinin belirlenmesi
İkale, 4857 sayılı İş Kanunu'nda düzenlenmemiş olsa da Borçlar Kanunu'ndaki sözleşme özgürlüğü kapsamında tarafların anlaşarak sözleşmeyi sona erdirmesidir.
İkalenin bir fesih mi yoksa bir anlaşma mı olduğunu ayırt etmek hukuki sonuçlar (işe iade, tazminatlar) açısından kritiktir.
2
İkalenin geçerlilik şartlarının analizi
İşçinin iradesinin sakatlanmamış olması ve işverenden gelen tekliflerde işçiye ek bir ödeme (paket ödeme) yapılması şartı (makul yarar) aranır.
İşçinin tek taraflı fesihle elde edebileceği haklardan daha azına razı olduğu bir anlaşmanın hayatın olağan akışına aykırı görülmesi engellenir.
3
İkalenin hukuki sonuçlarının değerlendirilmesi
Fesih söz konusu olmadığı için ihbar tazminatı ve işsizlik ödeneği hakkı doğmaz; işe iade davası açılamaz.
İkalenin tarafların ortak iradesiyle gerçekleşmesi, tek taraflı bozma (fesih) işlemlerine bağlanan koruyucu hükümlerin uygulanmasını engeller.

Anahtar Kavram

İkale Sözleşmesinde Makul Yarar Ölçütü
Bu soruyu puanla