Türkiye'de sıcaklığın dağılışı üzerinde enlem (matematik konum) temel belirleyicidir ve genel kural olarak güneyden kuzeye gidildikçe sıcaklık değerlerinin düşmesi beklenir. Ancak denizellik, yükselti ve karasallık gibi özel konum faktörleri bazen bu kuralı geçersiz kılarak sıcaklık dağılışında sapmalara yol açar.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de "enlem-sıcaklık" ilişkisine ters düşen bir durumdur?
- AAntalya'daki maki üst sınırının İzmir'deki maki üst sınırından daha yüksekte yer alması
- Kış mevsiminde Karadeniz kıyısındaki Rize'nin, daha güneyde yer alan Şanlıurfa'dan daha yüksek bir sıcaklık ortalamasına sahip olmasıCevap
- CToros Dağları'nın güneye bakan yamaçlarında tarım ürünlerinin kuzey yamaçlara göre daha erken olgunlaşması
- DEge Bölgesi'nde deniz etkisinin iç kesimlere Karadeniz Bölgesi'ne göre daha fazla sokulabilmesi
Cevap
Kış mevsiminde kuzeydeki Rize'nin güneydeki Şanlıurfa'dan daha sıcak olması enlem-sıcaklık ilişkisine ters düşer.
Enlem-sıcaklık ilişkisine göre güneydeki merkezlerin kuzeydeki merkezlerden sıcak olması gerekir. Ancak kış mevsiminde Rize ( K) nemli ve denizel yapısı sayesinde, şiddetli karasallık yaşayan ve daha güneyde bulunan Şanlıurfa'dan ( K) daha sıcaktır. Bu durum enlem etkisinin özel konum (denizellik-karasallık) tarafından gölgelendiğini kanıtlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Enlem-Sıcaklık İlişkisine Ters Düşen Durumlar
İpuçları
1
Enlem kuralına göre Türkiye'de kuzeye gidildikçe havanın soğumasını bekleriz.
2
Eğer kuzeydeki bir şehir, güneydeki bir şehirden daha sıcaksa burada enlem kuralı bozulmuş demektir.
3
Rize (Karadeniz) ve Şanlıurfa'nın (Güneydoğu) kış sıcaklıklarını, denizellik ve karasallık dengesini düşünerek karşılaştırın.
Daha Fazla Pratik
İndirgenmiş sıcaklık haritalarında yükseltinin etkisinin yok sayıldığını unutmayın; bu tip sorularda 'indirgenmiş' ifadesine dikkat edin.
Tahmini Süre:1m 30s