Doğu Anadolu’da bir Ermeni devleti kurulması girişimlerine karşı örgütlenen Vilâyât-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti, yayımladığı tüzükte bölge halkının hiçbir suretle Doğu vilayetlerinden göç etmemesini, dinî ve ilmî alanda teşkilatlanılmasını ve Fransızca dâhil olmak üzere çeşitli dillerde yayınlar yapılmasını temel ilke olarak benimsemiştir.
Cemiyetin özellikle 'bölgeden kesinlikle göç edilmemesi' yönünde karar almasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
- ABölgedeki direniş birliklerinin lojistik ve iaşe ihtiyacını yalnızca yerel halkın tarımsal üretimiyle kesintisiz sürdürmek
- BDoğu Anadolu genelinde uygulanması tasarlanan manda idaresinin talep ettiği asgari yerleşik nüfus kriterini karşılamak
- Wilson İlkeleri'nin çoğunluk esasına dayalı self-determinasyon prensibinin bölgede Türkler aleyhine işletilmesini önlemekCevap
- DParis Barış Konferansı kararları doğrultusunda başlatılan zorunlu nüfus mübadelesi protokolünün Doğu vilayetlerinde uygulanmasını durdurmak
- EOsmanlı Hükûmeti'nin Sevr Antlaşması'ndaki mali yükümlülükleri gereğince bölgedeki vergi mükellefi sayısını sabit tutmak
Cevap
Wilson İlkeleri'nin çoğunluk esasına dayalı self-determinasyon prensibinin bölgede Türkler aleyhine işletilmesini önlemek
I. Dünya Savaşı sonrasında yayımlanan Wilson İlkeleri'nin 12. maddesinde Osmanlı Devleti'nin Türk olan kısımlarına egemenlik hakkı tanınacağı, gayrimüslim unsurlara ise kendi kendini yönetme hakkı verileceği hükme bağlanmıştır. Doğu Anadolu'da bağımsız bir Ermenistan kurmak isteyen güçler, bölgedeki Türkleri baskı ve katliamlarla göçe zorlayarak bölgede Ermeni nüfusunun çoğunlukta olduğu izlenimini oluşturmayı hedeflemiştir. Vilâyât-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti; Türk nüfus üstünlüğünün kaybedilmesini önlemek, böylece Wilson İlkeleri'nin bölge aleyhine uygulanmasının önüne geçmek için bölgeden göç edilmesini kesin olarak yasaklamış, ayrıca Albayrak, Hadisat ve Fransızca Le Pays (Vatan) gazeteleriyle bölgenin tarihî ve demografik açıdan Türk yurdu olduğunu dünyaya duyurmaya çalışmıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Vilâyât-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti'nin ilkeleri ve Wilson İlkeleri ile ilişkisi
İpuçları
1
I. Dünya Savaşı sonrasında sınırların çizilmesinde ve milletlerin bağımsızlık taleplerinde hangi uluslararası ilkelerin 'nüfus çoğunluğu' kuralını getirdiğini hatırlayınız.
2
Cemiyetin aynı zamanda Fransızca 'Le Pays' (Vatan) gazetesini çıkarması ile göç yasağı koyması, dünya kamuoyuna nüfus ve haklılık konusunda mesaj verme amacını taşır.
3
Wilson İlkeleri'ne göre bir bölgede hangi millet çoğunluktaysa yönetme hakkı ona verilecekti. Türk halkı göç ederse azınlık durumuna düşme tehlikesi doğardı.
Daha Fazla Pratik
Vilâyât-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti'nin toplanmasına öncülük ettiği Erzurum Kongresi kararlarını ve cemiyetin yayın organlarını (Hadisat, Albayrak, Le Pays) pekiştiriniz.
Alternatif Yöntem
Cemiyetin aldığı üç temel kararı (Göç etmemek, Dinî ve ilmî teşkilatlanmak, Saldırı anında birlikte savunmak) dönemin 'Wilson İlkeleri - Nüfus Üstünlüğü' bağıntısı üzerinden yorumlayarak çözüme ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s