Examkin

Soru

Zorluk: ZorCemiyetler (Yararlı, Zararlı ve Azınlık Cemiyetleri)

I. Dünya Savaşı sonrasında İstanbul merkezli olarak bazı ulema ve medrese hocaları tarafından başlangıçta 'Cemiyet-i Müderrisîn' adıyla faaliyete geçirilen, kurtuluşun ancak hilafet ve saltanat makamının güçlendirilmesiyle ve şeriat hükümlerine tavizsiz bağlılıkla mümkün olabileceğini savunarak Anadolu'daki ulusal direniş aleyhine bildiriler yayımlayan cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    İngiliz Muhipleri Cemiyeti
  2. Teali-i İslam CemiyetiCevap
  3. C
    Hürriyet ve İtilaf Fırkası
  4. D
    Wilson Prensipleri Cemiyeti
  5. E
    Etnik-i Eterya Cemiyeti

Cevap

Başlangıçta 'Cemiyet-i Müderrisîn' adıyla kurulup sonradan bu ismi alan ve hilafet/saltanat eksenli kurtuluşu savunan örgütlenme Teali-i İslam Cemiyeti'dir.
Teali-i İslam Cemiyeti, 1919 yılında Mustafa Sabri Efendi ve İskilipli Atıf Efendi gibi medrese müderrisleri öncülüğünde 'Cemiyet-i Müderrisîn' adıyla kurulmuş, sonradan adını değiştirmiştir. Temel gayesi; saltanat ve hilafet makamını güçlendirerek kurtuluşu dini prensiplere bağlılıkta aramak olmuş, Kuva-yı Milliye ve TBMM aleyhinde beyannameler neşrederek Konya ve çevresindeki ayaklanmalarda etkili olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki cemiyetin kuruluş aşamasındaki ismini ve kurucu kitlesini tespit etme
Cemiyetin ilk adının 'Cemiyet-i Müderrisîn' olduğu ve medrese hocaları/ulema tarafından kurulduğu belirlenir.
15 Şubat 1919'da kurulan Cemiyet-i Müderrisîn, ilerleyen süreçte kapsamını genişleterek Teali-i İslam Cemiyeti adını almıştır.
2
Cemiyetin benimsediği ideolojik çizgiyi ve temel hedefini analiz etme
Kurtuluş çaresi olarak hilafet ve saltanat makamına tam bağlılığı, İslami ilkelerin uygulanmasını öngördüğü görülür.
Bu cemiyet, Anadolu'da Mustafa Kemal Paşa önderliğinde başlayan Kuva-yı Milliye hareketini İttihatçı bir macera olarak nitelendirmiş ve aleyhte fetvalar dağıtmıştır.
3
Seçeneklerdeki cemiyetleri kurucu yapıları ve benimsedikleri ilkeler doğrultusunda eleyerek doğru cevaba ulaşma
Teali-i İslam Cemiyeti seçeneği doğru yanıttır.
Diğer seçeneklerdeki yapılar manda savunucusu (İngiliz Muhipleri, Wilson Prensipleri), genel siyasi fırka (Hürriyet ve İtilaf) veya azınlık örgütüdür (Etnik-i Eterya).

Anahtar Kavram

Milli Varlığa Düşman (Zararlı) Cemiyetlerin Kurucuları, Amaçları ve İdeolojik Eğilimleri

İpuçları

1
Cemiyetin kökenindeki 'müderris' kelimesi medrese öğreticilerini ifade etmekte olup cemiyetin dini ve ulema eksenli yapısına işaret etmektedir.
2
Bu cemiyet hilafet kurumunu savunmuş ve Milli Mücadele aleyhine yayımladığı fetvalarla iç isyanların çıkmasında rol oynamıştır.
3
Kurucuları arasında İskilipli Atıf Hoca ve Şeyhülislam Mustafa Sabri Efendi'nin yer aldığı, İslam'ı yüceltme iddiasındaki cemiyettir.

Daha Fazla Pratik

Milli varlığa zararlı cemiyetlerin yayımladıkları bildirilerin Konya (Delibaş Mehmet) ve Anzavur isyanlarındaki etkilerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Zararlı cemiyetleri hedeflerine göre gruplayabilirsiniz: 1) Manda ve himaye isteyenler (İngiliz Muhipleri, Wilson Prensipleri), 2) Saltanat ve hilafet yanlısı ulema cemiyetleri (Teali-i İslam, Sulh ve Selamet-i Osmaniye), 3) Etnik/bölücü cemiyetler (Kürt Teali). Soru kökündeki 'Cemiyet-i Müderrisîn' ve 'şeriat/hilafet' vurgusu doğrudan ulema kökenli Teali-i İslam Cemiyeti'ne götürür.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Cemiyetler (Yararlı, Zararlı ve Azınlık Cemiyetleri)

Bu konudan daha fazla soru