Examkin

Soru

Zorluk: OrtaParaleller ve Enlem Etkileri

Bir coğrafya araştırmacısı, Türkiye'nin mutlak konumunun etkilerini gözlemlemek amacıyla 2121 Mart tarihinde, yerel saatle 12.0012.00'de farklı illerde eş zamanlı ölçümler yapmıştır. Araştırmacı, her ilde yatay düzleme dik olarak yerleştirilmiş 11 metre uzunluğundaki özdeş çubukların gölge boylarını kaydetmiştir.

Diğer tüm değişkenlerin (bakı, eğim, yükselti vb.) benzer olduğu varsayıldığında, aşağıdaki illerin hangisinde ölçülen gölge boyunun diğerlerine göre daha uzun olması beklenir?

  1. A
    Aydın
  2. B
    Karaman
  3. SamsunCevap
  4. D
    Kilis
  5. E
    Muğla

Cevap

Samsun ilinde ölçülen gölge boyunun en uzun olması beklenir.
Samsun ili, seçeneklerde verilen diğer illere (Aydın, Karaman, Kilis, Muğla) göre daha kuzeyde yer almaktadır. Türkiye Kuzey Yarım Küre'de bulunduğu için kuzeye doğru gidildikçe güneş ışınlarının düşme açısı daralır. Açı daraldıkça gölge boyu uzadığı için, en kuzeydeki Samsun'da en uzun gölge ölçülür.

Adım Adım Çözüm

1
Enlem ve güneş ışınlarının geliş açısı arasındaki ilişkiyi belirle.
Türkiye Kuzey Yarım Küre'de yer aldığı için güneyden kuzeye doğru gidildikçe (enlem derecesi arttıkça) güneş ışınlarının yere düşme açısı küçülür.
Dünya'nın küresel şekli nedeniyle ekvatordan kutuplara gidildikçe ışınların geliş açısı daralır.
2
Güneş ışınlarının geliş açısı ile gölge boyu arasındaki bağlantıyı kur.
Güneş ışınlarının düşme açısı küçüldükçe (daraldıkça), cisimlerin gölge boyu uzar.
Geometrik olarak ışınlar ne kadar eğik gelirse, oluşan gölge o kadar uzun olur.
3
Seçeneklerdeki illerin coğrafi konumlarını (enlemlerini) karşılaştır.
Samsun (~41∘41^\circ K), Aydın (~37.8∘37.8^\circ K), Karaman (~37.1∘37.1^\circ K), Muğla (~37∘37^\circ K) ve Kilis (~36.7∘36.7^\circ K) illeri arasında en kuzeyde yer alan il Samsun'dur.
İllerin Türkiye haritası üzerindeki mutlak konumları.

Anahtar Kavram

Enlem etkisine bağlı olarak Türkiye'de güneyden kuzeye gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı daralır ve gölge boyu uzar.

İpuçları

1
Türkiye'de güneyden kuzeye doğru gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı nasıl bir değişim gösterir?
2
Güneş ışınlarının geliş açısı küçüldüğünde (yani güneş daha eğik geldiğinde) gölge boyu uzar mı kısalır mı?
3
Seçeneklerdeki illerden hangisi Karadeniz bölgesinde, yani en kuzeyde yer almaktadır?

Daha Fazla Pratik

Aynı merkezlerin 2121 Haziran tarihindeki gündüz sürelerini karşılaştıran bir soru çözerek enlem etkisini pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Türkiye haritasını zihninizde canlandırın. 'Gölge boyu kuzeye gidildikçe uzar' kuralını uygulayarak seçeneklerdeki en kuzey noktayı bulun.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Paraleller ve Enlem Etkileri

Bu konudan daha fazla soru