Examkin

Soru

Zorluk: ZorParaleller ve Enlem Etkileri

Bir coğrafi araştırma grubu, Türkiye sınırları içerisinde yer alan X noktasında Kutup Yıldızı'nın (Polaris) ufuk düzlemi üzerindeki yükseltisini 37∘37^\circ olarak ölçmüştür. Bu noktadan hareket ederek aynı boylam üzerinde kuzey yönünde 444 km444\text{ km} yol kateden grup, Y noktasına ulaşmıştır.

Buna göre, araştırmacıların ulaştıkları Y noktasında gerçekleştirdikleri aşağıdaki tespitlerden hangisi yalnızca enlem (mutlak konum) değişiminin bir sonucu olarak değerlendirilebilir?

  1. A
    Yerel saatin başlangıç noktasına göre 16 dakika daha ileri olması
  2. B
    Yıllık ortalama sıcaklık değerlerinin X noktasına göre daha düşük olması
  3. 21 Haziran tarihinde gece ile gündüz süreleri arasındaki farkın artmış olmasıCevap
  4. D
    Orman üst sınırının X noktasına göre daha alçak bir seviyeden geçmesi
  5. E
    Kalıcı kar alt sınırının X noktasına göre daha yüksek bir seviyede bulunması

Cevap

21 Haziran tarihinde gece ile gündüz süreleri arasındaki farkın artmış olması
Kutup Yıldızı'nın görünüm açısı, bulunulan yerin enlem derecesini doğrudan belirler. X merkezinin 37∘37^\circ Kuzey, Y merkezinin ise 41∘41^\circ Kuzey enleminde olduğu tespit edilir. Türkiye'nin de içinde bulunduğu Kuzey Yarım Küre'de kuzeye (kutuplara) gidildikçe, eksen eğikliğinin bir sonucu olarak gece ile gündüz arasındaki süre farkı artar. Bu durum herhangi bir yerel faktörden etkilenmeyen, tamamen matematiksel (mutlak) konuma dayalı bir değişimdir.

Adım Adım Çözüm

1
Merkezlerin enlem derecelerini belirle
X noktası 37∘37^\circ Kuzey enlemindedir. Ardışık iki paralel arası mesafe 111 km111\text{ km} olduğundan, 444 km444\text{ km} kuzeydeki Y noktası 41∘41^\circ (37+444/11137 + 444/111) Kuzey enlemindedir.
Kutup Yıldızı'nın ufuk açısı bulunulan yerin enlem derecesine eşittir.
2
Enlem değişiminin süre farkına etkisini analiz et
Kuzeye (kutuplara) doğru gidildikçe gece-gündüz süre farkı artar.
Eksen eğikliğine bağlı olarak Ekvator'dan uzaklaştıkça aydınlanma çemberinin paralelleri bölme oranı değişir, bu da süre farkını artırır.
3
Mutlak ve özel konum ayrımını yap
Süre farkı matematiksel bir sonuçtur; sıcaklık, bitki örtüsü ve orman sınırı gibi unsurlar ise yer şekilleri ve denizellik gibi özel konum şartlarından da etkilenir.
Soruda 'yalnızca' enlem etkisi sorulmuştur.

Anahtar Kavram

Mutlak Konum ve Enlem Etkileri
Bu soruyu puanla

Konular

Paraleller ve Enlem Etkileri

Bu konudan daha fazla soru