Examkin

Soru

Zorluk: ZorHak Kavramı ve Hakların Türleri

Hukuk sistemimizde haklar; ileri sürülebilecekleri çevre, konuları ve devredilebilirlikleri gibi çeşitli kriterlere göre sınıflandırılır. Bu ayrım içerisinde, özellikle hakkın kimlere karşı savunulabileceği hususu, hakkın hukuki niteliğini belirleyen en temel ölçütlerden biridir.

Buna göre, mutlak haklar ile nisbi (kişisel) hakların özelliklerine ilişkin aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi doğrudur?

  1. Mutlak haklar, eşyalar veya kişiler üzerinde geniş yetkiler verip toplumdaki herkese karşı ileri sürülebilirken; nisbi haklar, kural olarak sadece belirli bir hukuki ilişkinin karşı tarafına karşı ileri sürülebilir.Cevap
  2. B
    Mutlak haklar yalnızca kamu hukuku kurallarından doğan ve devletin herkese tanıdığı haklardır; nisbi haklar ise tarafların iradesiyle sadece özel hukuk sözleşmelerinden doğabilir.
  3. C
    Mutlak hakların ihlali durumunda hukuki işlemin kurucu unsurları eksik sayıldığından yokluk yaptırımı uygulanırken; nisbi hakların ihlali her durumda butlan yaptırımı ile sonuçlanır.
  4. D
    Mutlak haklar vatandaşların devlete karşı sahip olduğu siyasi hakları ifade ederken; nisbi haklar bireylerin sosyal ve ekonomik refahını koruyan pozitif statü haklarıdır.
  5. E
    Mutlak hakların korunması amacıyla açılan davalarda hapis ve idari para cezası yaptırımları uygulanırken; nisbi hakların ihlalinde sadece memuriyetten çıkarma gibi disiplin cezaları söz konusu olur.

Cevap

Mutlak haklar herkese karşı ileri sürülebilirken, nisbi haklar sadece bir hukuki ilişkinin (örneğin bir sözleşmenin) karşı tarafına karşı ileri sürülebilir.
Doğru kabul edilen ifade, hukuk doktrinindeki en temel ayrımı vurgular: Mutlak haklar (örneğin mülkiyet hakkı), hak sahibi dışındaki herkesten bu hakka saygı duymasını isteme yetkisi verirken; nisbi haklar (örneğin bir satış sözleşmesindeki alacak hakkı), sadece o hukuki bağın muhatabına karşı hüküm ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Hakkın 'ileri sürülebileceği çevre' kriterini belirle.
Haklar, etkiledikleri çevre bakımından mutlak ve nisbi (kişisel) olarak ikiye ayrılır.
Sınıflandırmanın temel mantığını anlamak için kriterin tespiti gerekir.
2
Mutlak hakların tanımını ve kapsamını analiz et.
Mutlak haklar, eşyalar (ayni haklar) veya şahıslar (velayet, vesayet) üzerinde doğrudan doğruya hakimiyet sağlar ve toplumdaki her bir ferde karşı ileri sürülebilir.
Bu hakların en belirgin özelliği olan 'genellik' ilkesini doğrulamak için.
3
Nisbi (kişisel) hakların tanımını ve kapsamını analiz et.
Nisbi haklar, genellikle bir borç ilişkisinden doğar ve alacaklının sadece borçludan bir edimi talep etmesine imkan tanır. Bu hak üçüncü kişilere karşı kural olarak ileri sürülemez.
Bu hakların 'sınırlı' ve 'belirli bir kişiye yönelik' olma özelliğini ayırt etmek için.
4
Seçeneklerdeki karşılaştırmayı bu teknik bilgilerle kıyasla.
Doğru yanıt, mutlak hakların herkese karşı, nisbi hakların ise sadece borç ilişkisinin tarafına karşı ileri sürülebileceğini belirten ifadedir.
Hukuki tanıma tam uyum sağlayan tek karşılaştırmayı seçmek için.

Anahtar Kavram

Özel hakların 'ileri sürülebileceği çevre' bakımından Mutlak ve Nisbi Hak ayrımı.

İpuçları

1
Hakkın 'kime karşı' savunulabileceğini düşünün. Birine mi, yoksa herkese mi?
2
Mülkiyet hakkı bir mutlak haktır ve herkesin o eşyaya zarar vermeme borcu vardır. Alacak hakkı ise bir nisbi haktır ve sadece borçludan istenebilir.
3
Latince 'Erga Omnes' (herkese karşı) terimi mutlak haklar için kullanılır. Doğru seçenek bu evrenselliği vurgulamalıdır.

Daha Fazla Pratik

Yenilik doğuran (inşai) haklar olan kurucu, değiştirici ve bozucu haklar arasındaki farkları çalışarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Hak Kavramı ve Hakların Türleri

Bu konudan daha fazla soru