Examkin

Soru

Zorluk: ZorKütahya-Eskişehir Savaşları ve Sonuçları

Kütahya-Eskişehir Savaşları sırasında Yunan ordusunun Polatlı'ya kadar ilerlediği ve TBMM'nin Kayseri’ye taşınması tartışmalarının yaşandığı bir ortamda; Ankara’da Maarif Kongresi'nin toplanması ve hemen ardından çıkarılan Başkomutanlık Kanunu ile Meclis’in yetkilerinin Mustafa Kemal Paşa’ya devredilmesi birlikte değerlendirildiğinde, bu dönemdeki yönetim anlayışı ve gelişmelerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

  1. A
    Savaşın en kritik ve bunalımlı safhalarında dahi kültürel ve eğitsel kalkınma öncelikli bir mesele olarak görülmüştür.
  2. B
    Olağanüstü koşulların gerektirdiği hızlı karar alma ihtiyacı, güçler birliği ilkesinin en üst düzeyde uygulanmasına yol açmıştır.
  3. Yaşanan askerî mağlubiyetin yarattığı otorite boşluğu nedeniyle, millî egemenliğe dayalı parlamento sisteminden tamamen vazgeçilmiştir.Cevap
  4. D
    Mustafa Kemal Paşa, kendisine devredilen yetkilere dayanarak ordunun ihtiyaçlarını karşılamak adına yasama gücünü doğrudan kullanabilmiştir.
  5. E
    Toplumun hem moral motivasyonunu yüksek tutmaya hem de topyekûn bir seferberlik için gerekli hukuki altyapıyı oluşturmaya çalışılmıştır.

Cevap

Savaşın zorunlulukları karşısında parlamenter sistemden veya milli egemenlik ilkesinden tamamen vazgeçildiği yargısına ulaşılamaz; çünkü yetki devri bizzat Meclis tarafından yapılmış ve demokratik meşruiyet korunmuştur.
Doğru cevap olan 'parlamento sisteminden tamamen vazgeçildiği' yargısı yanlıştır. Kütahya-Eskişehir Savaşları sonrası yaşanan krizde TBMM, yetkilerini geçici bir süre için Mustafa Kemal Paşa'ya devretmiştir ancak Meclis faaliyetlerine ara vermemiş, denetim ve yasama kaynağı olma vasfını korumuştur. Bu hamle bir vazgeçiş değil, savaşın gerektirdiği 'hızlı karar alma' stratejisidir.

Adım Adım Çözüm

1
Maarif Kongresi'nin toplanma amacını analiz et.
Savaşın en yoğun anında toplanması, cehaletle mücadelenin düşmanla mücadele kadar önemli görüldüğünü kanıtlar.
Eğitime verilen önemin sürekliliğini anlamak için.
2
Başkomutanlık Kanunu'nun içeriğini ve hukuki niteliğini incele.
Meclis yetkileri Mustafa Kemal'e 3 ay süreyle devredilmiştir; bu durum parlamentonun feshedildiği anlamına gelmez.
Güçler birliğinin geçici ve amaca yönelik olduğunu saptamak için.
3
Mağlubiyet sonrası Meclis'in tavrını değerlendir.
Mağlubiyete rağmen Meclis tartışma ortamını sürdürmüş, yetki devrini kendi iradesiyle gerçekleştirmiştir.
Millî egemenlik ilkesinin korunup korunmadığını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Dönemlerde Meşruiyet ve Demokratik Süreklilik

İpuçları

1
Maarif Kongresi'nin tarihine (15-21 Temmuz 1921) ve Başkomutanlık Kanunu'nun süresine odaklanın.
2
Mustafa Kemal Paşa'ya verilen yetkilerin Meclis tarafından oylanarak verildiğini ve 3 ay ile sınırlandırıldığını hatırlayın.
3
Bir yönetimde yetkilerin geçici devri ile o yönetim sisteminin tamamen ortadan kaldırılması arasındaki farkı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Başkomutanlık yetkisiyle çıkarılan Tekalif-i Milliye Emirleri'nin kapsamını ve uygulanışını inceleyen bir soru çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Soruya 'totaliterlik vs. olağanüstü hal' ayrımı üzerinden yaklaşarak, TBMM'nin her şartta yasal meşruiyet zemininde kalmaya çalıştığını analiz edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Bu soruyu puanla

Konular

Kütahya-Eskişehir Savaşları ve Sonuçları

Bu konudan daha fazla soru