Soru

Zorluk: OrtaTürk-İslam Devletlerinde Hukuk ve Ordu

Türk-İslam devletlerinde adaletin sağlanması ve idari denetimin yapılması amacıyla kurulan "Divan-ı Mezalim", hükümdarın başkanlığında toplanan en yüksek yargı organıdır. Bu divan, sıradan mahkemelerin yetki sınırlarını aşan veya devletin güvenliğini ilgilendiren önemli davaları karara bağlar.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Divan-ı Mezalim'in doğrudan görev ve yetki alanlarından biri değildir?

  1. A
    Devlet görevlilerinin yetkilerini kötüye kullanmalarına yönelik şikayetleri incelemek
  2. B
    Kadı mahkemeleri tarafından karara bağlanan davaların temyiz incelemesini yapmak
  3. Müslüman tebaanın miras, vasiyet ve evlenme gibi aile hukuku uyuşmazlıklarını ilk dereceden karara bağlamakCevap
  4. D
    Vakıfların işleyişini ve kamu yararına uygun hareket edip etmediklerini denetlemek
  5. E
    Devlete karşı isyan veya vatana ihanet gibi siyasi suç işleyenleri yargılamak

Cevap

Müslüman tebaanın miras, vasiyet ve evlenme gibi aile hukuku uyuşmazlıklarını ilk dereceden karara bağlamak
Türk-İslam devletlerinde hukuk sistemi hiyerarşiktir. Miras, vasiyet, evlenme ve boşanma gibi kişisel hukuk meseleleri doğrudan yerel Kadı mahkemelerinin görev alanına girer. Divan-ı Mezalim ise bir ilk derece mahkemesi değil; devlet memurlarının şikayetleri, siyasi suçlar ve kadı kararlarının temyizi gibi üst düzey meselelerle ilgilenen olağanüstü bir yargı organıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Divan-ı Mezalim'in niteliğini belirle.
Bu kurumun en üst düzey yargı ve idari denetim organı olduğu tespit edilir.
Hiyerarşik yapıyı anlamak, yetki sınırlarını çizmek için gereklidir.
2
Yerel yargı (Kadı) ile merkez yargı (Divan) görevlerini karşılaştır.
Miras, evlenme gibi gündelik şer'i davaların yerel kadıların sorumluluğunda olduğu görülür.
Divan-ı Mezalim'in sadece olağanüstü veya üst düzey davalara baktığını ayırt etmek gerekir.
3
Seçenekleri bu ayrım üzerinden değerlendir.
Bireysel hukuk davalarının ilk derece mahkemesi sıfatıyla Divan'da görülmediği saptanır.
Yanlış olan yetki paylaşımını bulmak soruyu çözüme ulaştırır.

Anahtar Kavram

Divan-ı Mezalim'in Yargı ve Denetim Yetkisi

Daha Fazla Pratik

Osmanlı Devleti'ndeki Divan-ı Hümayun ve Kazaskerlik makamı ile Türk-İslam devletlerindeki Kadıü'l-Kudatlık makamını karşılaştırınız.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla