Examkin

Soru

Zorluk: ZorAnayasa Türleri ve Kurucu İktidar

Anayasa hukukunda kurucu iktidar, bir devletin anayasal düzenini kurma veya mevcut düzende değişiklik yapma yetkisini ifade eder. Bu yetkinin 'asli' veya 'tali' olarak nitelendirilmesi, iktidarın hukuki meşruiyet dayanağı ve hareket alanı ile doğrudan ilişkilidir.

Buna göre, asli kurucu iktidar ile tali kurucu iktidarın hukuki nitelikleri ve yetki sınırları karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Tali kurucu iktidar, yetkisini mevcut anayasal düzenden aldığı için, anayasada yer alan değiştirme yasağı gibi maddi sınırlara ve nitelikli çoğunluk gibi şekli şartlara uymak zorundadır.Cevap
  2. B
    Asli kurucu iktidar hukuk dışı bir ortamda faaliyet gösterirken, tali kurucu iktidar sadece kanun yapma usullerini takip ederek anayasayı değiştiren yasama organı ile aynı hukuki statüdedir.
  3. C
    Bir devletin rejim değişikliği sonrası yeni bir anayasa yapması durumunda kullanılan yetki, mevcut anayasadaki revizyon maddelerine dayandığı için hukuken tali kurucu iktidar olarak tanımlanır.
  4. D
    Tali kurucu iktidarın asli kurucu iktidardan temel farkı, anayasayı toptan (bütünsel) değiştirme yetkisine sahip olması, ancak bunu yaparken eski anayasanın usullerini takip etmesidir.
  5. E
    Sert anayasa sistemlerinde tali kurucu iktidarın yetkisi hiçbir sınırlamaya tabi değilken, yumuşak anayasalarda bu yetki yargısal denetim ile sınırlandırılmıştır.

Cevap

Tali kurucu iktidarın mevcut anayasal düzenden yetki aldığı için değiştirme yasaklarına ve nitelikli çoğunluk gibi şekli şartlara uymak zorunda olduğu ifadesi doğrudur.
Doğru ifade, tali kurucu iktidarın 'kurulu' bir güç olduğunu ve bu nedenle anayasanın öngördüğü hem usul (şekil) hem de içerik (maddi) sınırlamalarına uymak zorunda olduğunu vurgular. Tali kurucu iktidar, anayasayı baştan yapmaz, sadece mevcut olanı yine anayasada belirtilen kurallara göre 'tadil' eder (değiştirir).

Adım Adım Çözüm

1
Asli ve tali kurucu iktidar kavramlarını tanımlayın.
Asli kurucu iktidar; anayasayı baştan yapan, sınırsız ve hukuk dışıdır. Tali kurucu iktidar; anayasayı mevcut kurallara göre değiştiren, sınırlı ve hukuk içidir.
Sorudaki kavramsal ayrımı yapabilmek için temel tanımların bilinmesi gerekir.
2
Tali kurucu iktidarın sınırlarını analiz edin.
Tali kurucu iktidar, mevcut anayasanın öngördüğü usullere (şekli sınır) ve değiştirilemez maddelere (maddi sınır) bağlıdır.
Hukuki niteliği gereği bir anayasadan yetki alan güç, o anayasanın çizdiği sınırların dışına çıkamaz.
3
Seçeneklerdeki yanılgıları ayırt edin.
Tali kurucu iktidarın yasama organından üstün olduğu, toptan değişiklik yapamayacağı ve rejim değişikliği durumlarında asli iktidarın devreye girdiği sonucuna varılır.
Hard zorluk seviyesindeki sorularda kavramlar arası ince ayrımları (nüansları) yakalamak gerekir.

Anahtar Kavram

Asli ve Tali Kurucu İktidar Ayrımı

İpuçları

1
Hangi iktidar türü 'hukuk içi' ve 'kurulu' bir yetki olarak kabul edilir?
2
Anayasadaki 'değiştirilemez maddeler' (örneğin Türkiye'de ilk 3 madde) hangi iktidarın yetkisini sınırlar?
3
Tali kurucu iktidar, meşruiyetini ve yetkisini değiştirmeye çalıştığı anayasanın kendisinden alır. Bu durum onun sınırsız olmasını engeller.

Daha Fazla Pratik

1921 Anayasası'nın 'yumuşak' olmasının tali kurucu iktidarın yetki kullanımı üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Anayasa Türleri ve Kurucu İktidar

Bu konudan daha fazla soru