Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

Türkiye'de matematik konumun bir sonucu olarak dağların güney yamaçları (bakı yönü), kuzey yamaçlara göre güneş ışınlarını yıl boyunca daha büyük açıyla alır. Bu durumun doğal sonucu olarak güney yamaçlarda sıcaklık değerlerinin daha yüksek, tarım ürünlerinde olgunlaşma süresinin daha kısa olması beklenir. Ancak bazı özel konum şartları, bu durumun tam tersinin yaşanmasına neden olabilir.

Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye'de bakı etkisinin sıcaklık üzerindeki belirleyiciliğine ters düşen (anomali) bir duruma örnek olarak gösterilebilir?

  1. Kış mevsiminde Kuzey Anadolu Dağları'nın denize bakan kuzey yamaçlarının, iç kesime bakan güney yamaçlarından daha sıcak olmasıCevap
  2. B
    Toros Dağları'nın güney yamaçlarında kalıcı kar sınırının, kuzey yamaçlara göre daha yüksek bir seviyeden başlaması
  3. C
    Ege Bölgesi'nde dağların kıyıya dik uzanması sonucunda denizel etkilerin iç kesimlere kadar sokulabilmesi
  4. D
    Doğu Anadolu Bölgesi'nde yükseltinin artmasına bağlı olarak gerçek sıcaklıklar ile indirgenmiş sıcaklıklar arasındaki farkın artması

Cevap

Kış mevsiminde Kuzey Anadolu Dağları'nın kuzey yamaçlarının, güney yamaçlarından daha sıcak olması bakı etkisine ters düşen bir durumdur.
Türkiye'de normal şartlarda güney yamaçların daha sıcak olması gerekirken, Karadeniz kıyı kuşağında kışın kuzey yamaçların daha sıcak olması 'denizellik' etkisinden kaynaklanır. Bu durum, matematik konumun (bakı) özel konum (denizellik) tarafından baskılandığı bir istisnadır.

Adım Adım Çözüm

1
Bakı kavramını analiz et
Türkiye Kuzey Yarım Küre'de olduğu için güney yamaçlar daha fazla ısınmalıdır.
Güneş ışınlarının düşme açısı güney yamaçlarda daha büyüktür.
2
Seçeneklerdeki sıcaklık durumlarını karşılaştır
Karadeniz kıyısındaki dağların kuzey yamaçlarının (denize bakan taraf) kışın daha sıcak olduğu tespit edilir.
Denizlerin kışın karalara göre daha geç soğuması ve nemliliğin ısıyı korumasıdır.
3
Matematik konum ile özel konum etkisini kıyasla
Denizellik etkisi (özel konum), bakı etkisinden (matematik konum) daha baskın gelmiştir.
Kışın denizel etkinin ısıtıcı gücü, güneşin düşük açıyla gelmesinden kaynaklanan farkı kapatmıştır.

Anahtar Kavram

Bakı-Denizellik Çelişkisi

İpuçları

1
Türkiye'de dağların hangi yamacının daha sıcak olması matematik konumun (bakı) doğal sonucudur?
2
Normalde güney yamaçlar daha sıcak olmalıdır. Seçeneklerde kuzey yamacın güneyden daha sıcak olduğu bir durum arayın.
3
Karadeniz kıyısındaki dağların kuzey yamaçları kışın ılık olan denize bakarken, güney yamaçları soğuk olan iç kesime bakar. Bu durum bakı etkisini geçersiz kılar.

Daha Fazla Pratik

Karadeniz kıyı kuşağındaki bu durumun bitki örtüsü ve yerleşme üst sınırı üzerindeki etkilerini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

Bu konudan daha fazla soru