Soru

Zorluk: OrtaTürk-İslam Devletlerinde Toprak Sistemi ve Ekonomi

Türk-İslam devletlerinde maliye teşkilatının önemli gelir kalemlerinden biri olan 'cizye' vergisi; sağlıklı, hür ve kazanç sahibi gayrimüslim erkeklerden yılda bir defa tahsil edilirdi. Bu verginin alınmasındaki temel idari ve hukuki gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Gayrimüslim tebaanın mülk toprak edinme hakkının bulunmaması
  2. Devletin sağladığı can ve mal güvenliği ile askerlik hizmetinden muafiyetin karşılığı olmasıCevap
  3. C
    Gayrimüslimlerin ticaret yollarındaki kervansaraylardan ücretsiz yararlanmasını sağlamak
  4. D
    Savaşlarda elde edilen ganimetlerin devlet hazinesine aktarılma biçimi olması
  5. E
    Gayrimüslimlerin tarımsal üretimde kullandıkları araç ve gereçlerin kira bedeli olması

Cevap

Cizye vergisi, devletin gayrimüslim tebaanın can ve mal güvenliğini sağlaması ve onları askerlik hizmetinden muaf tutması karşılığında alınmaktadır.
Cizye vergisi, İslam devletlerinde gayrimüslimlerin can ve mal güvenliğinin devlet tarafından üstlenilmesi ve bu kişilerin askeri yükümlülüklerden muaf tutulması karşılığında alınan meşru bir bedeldir. Bu nedenle sağlıklı ve kazanç sahibi erkeklerden tahsil edilir; kadınlar, çocuklar, din adamları ve yoksullar bu vergiden muaf tutulur.

Adım Adım Çözüm

1
Cizye vergisinin tanımını ve kimlerden alındığını analiz etmek.
Cizye'nin sağlıklı, yetişkin ve hür gayrimüslim erkeklerden alınan bir 'baş vergisi' olduğu belirlenir.
Verginin niteliğini anlamak, alınma amacını doğru yorumlamak için gereklidir.
2
Türk-İslam devletlerinde gayrimüslimlerin askerlik ve güvenlik statüsünü değerlendirmek.
Gayrimüslimlerin (zimmîlerin) can ve mal güvenliğinin devlet garantisinde olduğu ve askerlikten muaf tutuldukları tespit edilir.
Bu muafiyet ve koruma, cizye vergisinin hukuki dayanağını oluşturur.

Anahtar Kavram

Cizye ve Zimmî Hukuku

İpuçları

1
Bu verginin neden sadece sağlıklı ve kazanç sahibi erkeklerden alındığını düşünün.
2
Askerlik hizmeti ile bu vergi arasında ters bir ilişki bulunmaktadır.
3
Gayrimüslimlerin devlet tarafından korunan 'zimmî' statüsünü ve bunun mali bedelini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Haraç ve Cizye vergileri arasındaki temel farkları (ürün vs. baş vergisi) karşılaştıran bir tablo hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla