Göktürk Devleti'nin en parlak dönemini yaşatan Kapgan Kağan, "bütün Türk boylarını tek bayrak altında toplama" idealini büyük oranda gerçekleştirmiştir. Ancak bu süreçte izlenen sert merkeziyetçi politikalar ve boyların iç işlerine yapılan müdahaleler, devletin gücünün zirvesindeyken büyük iç isyanlarla sarsılmasına neden olmuştur. Bilge Kağan döneminde ise bu durumun yarattığı toplumsal tahribatı onarmak için daha kuşatıcı ve "Töre"ye dayalı bir sosyal devlet anlayışı benimsenmiştir.
Kapgan Kağan döneminde yaşanan bu siyasi krizlerin temelinde, Türk devlet geleneğinde yer alan hangi unsura yönelik yapılan hatalı uygulama veya müdahale yatmaktadır?
- AKut inancının hanedanın ortak malı sayılması kuralına son verilerek verasetin tek kişiye indirilmesi
- Bİkili teşkilat sisteminin tamamen terk edilerek Bizans modeline benzer mutlak bir merkeziyetçiliğin getirilmesi
- Boy beylerinin geleneksel özerkliklerinin kısıtlanması ve merkezi otorite ile boylar arasındaki 'töre' dengesinin bozulmasıCevap
- DEkonomik yapının hayvancılıktan tarıma kaydırılması amacıyla boyların yerleşik düzene zorlanması
- EOrdunun profesyonel askerlerden oluşturularak 'ordu-millet' anlayışının idari yapıdan dışlanması
Cevap
Boy beylerinin geleneksel özerkliklerinin kısıtlanması ve merkezi otorite ile boylar arasındaki 'töre' dengesinin bozulması
Eski Türk devletleri, boyların bir araya gelmesiyle oluşan federatif bir yapıya sahipti. Kağan (merkezi otorite) ile Boy Beyleri (yerel otorite) arasındaki ilişki 'Töre' ile düzenlenirdi. Kapgan Kağan'ın bu dengeyi bozarak boyların özerkliklerine müdahale etmesi, boyların bağımsızlık arzusunu tetiklemiş ve devleti yıkılış sürecine sokan iç savaşlara yol açmıştır. Bilge Kağan, bu krizin çözümünü 'töreyi yeniden ihya etmek' ve boyların güvenini kazanmakta bulmuştur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Eski Türk Devletlerinde Boylar Federasyonu ve Merkezi Otorite Dengesi
İpuçları
1
Eski Türk devletlerinin 'Boylar Federasyonu' şeklinde örgütlendiğini hatırlayın.
2
Hakanın yetkilerinin sonsuz olmadığını, 'Töre' ve boy beylerinin danışma kurulunun (Kurultay) sınırlayıcı olduğunu düşünün.
3
Kapgan Kağan'ın fetihleri boyları birleştirse de, baskıcı tutumunun 'Oğuz İsyanları'na nasıl yol açtığına odaklanın.
Daha Fazla Pratik
Bilge Kağan'ın abidelerdeki 'Türk milleti için gece uyumadım, gündüz oturmadım' sözlerinin bu toplumsal uzlaşıyı sağlama çabasıyla ilişkisini analiz edin.
Tahmini Süre:2m 30s