Soru

Zorluk: ZorHükümsüzlük ve Türleri (Yokluk, Butlan)

Türk hukuk sisteminde, bir hukuki işlemin kurucu unsurları tam olarak gerçekleşmiş olmasına rağmen; işlemin içeriğinin emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine, genel ahlaka veya kişilik haklarına aykırı olması durumunda uygulanacak yaptırım türü ve hukuki sonucuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    İşlem 'yokluk' yaptırımıyla karşılaşır; çünkü kurucu unsurların varlığı işlemin hukuk dünyasında bir sonuç doğurabilmesi için yeterli değildir.
  2. 'Mutlak butlan' yaptırımına tabidir; bu sakatlık türünde işlem baştan itibaren geçersizdir ve bu durum hakim tarafından re'sen (kendiliğinden) dikkate alınır.Cevap
  3. C
    'Nisbi butlan' söz konusudur; işlemin geçersiz kılınabilmesi için taraflardan birinin belirli bir süre içinde iptal davası açması zorunludur ve hakim bu durumu re'sen gözetemez.
  4. D
    İşlem 'tek taraflı bağlamazlık' (askıda hükümsüzlük) halindedir; emredici kurallara aykırılık teşkil eden unsurlar sonradan giderilebildiği takdirde işlem geçmişe etkili olarak geçerlilik kazanır.
  5. E
    İşlem 'kısmi hükümsüzlük' yaptırımına tabidir; sadece hukuka aykırı olan kısımlar geçersiz sayılır, sözleşmenin geri kalanı tarafların iradesine uygun olarak geçerliliğini korur.

Cevap

İşlem mutlak butlan yaptırımına tabidir; bu durumda işlem baştan itibaren geçersiz sayılır ve hakim bu geçersizliği kendiliğinden dikkate almak zorundadır.
Hukuki işlemin kurucu unsurları (irade beyanları gibi) mevcut olduğu için işlem hukuk dünyasında doğmuştur, ancak içeriği emredici kurallara veya kamu düzenine aykırı olduğu için 'mutlak butlan' yaptırımına tabi olur. Bu tür işlemler hiçbir zaman geçerli hale gelmez ve hakim tarafından kendiliğinden (re'sen) gözetilir.

Adım Adım Çözüm

1
Hukuki işlemin oluşum aşamasını (kurucu unsurlarını) değerlendirmek.
Soruda kurucu unsurların tam olduğu belirtilmiştir, bu nedenle 'yokluk' yaptırımı elenir.
Yokluk, işlemin kurucu unsurlarındaki (örn: resmi evlendirme memurunun yokluğu) eksiklikte ortaya çıkar.
2
Geçerlilik şartlarını (emredici hükümler, kamu düzeni, ahlak) analiz etmek.
İşlemin emredici hukuk kurallarına veya kamu düzenine aykırı olduğu tespit edilir.
Kurucu unsurları tam olan bir işlemin hukukun temel prensiplerine veya emredici kurallara aykırı olması, en ağır geçerlilik sakatlığı olan 'mutlak butlan'ı doğurur.
3
Tespit edilen yaptırımın usuli sonuçlarını belirlemek.
Mutlak butlanın baştan itibaren geçersizlik doğurduğu ve re'sen dikkate alındığı sonucuna ulaşılır.
Mutlak butlan kamu düzenini koruduğu için hakim tarafların ileri sürmesini beklemeden bu durumu gözetir.

Anahtar Kavram

Mutlak Butlan ve Yokluk Ayrımı

Daha Fazla Pratik

İrade sakatlıkları (hata, hile, ikrah) ile mutlak butlan sebepleri (ayırt etme gücü yoksunluğu, imkansızlık) arasındaki farkları karşılaştırmalı olarak inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Bu soruyu puanla