Examkin

Soru

Zorluk: ZorSoğuk Savaş Döneminde Türkiye

II.Du¨nyaSavas\cıII. Dünya Savaşı sonrasında Türkiye’de çok partili siyasal hayata geçiş süreci, iktidardaki Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) ile muhalefetteki Demokrat Parti (DP) arasında sert tartışmaların ve gerilimin yaşandığı bir döneme sahne olmuştur. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, 1212 Temmuz 19471947’de yayımladığı bir beyanname ile bu gerginliği yumuşatmayı ve rejimin tıkanmasını önlemeyi amaçlamıştır.

Bu beyannamenin Türk siyasi hayatındaki en temel işlevi ve sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Cumhurbaşkanının partiler üstü tarafsızlığını ilan ederek muhalefetin varlığını meşru kabul etmesi ve çok partili sistemi güvence altına almasıCevap
  2. B
    19461946 seçimlerindeki usulsüzlük iddiaları üzerine seçimlerin iptal edilerek gizli oy ve açık tasnif esasına göre yenilenmesine karar verilmesi
  3. C
    Hükümetin Demokrat Parti ile bir koalisyon kurmasını zorunlu kılarak 'Milli Şef' döneminin siyasi sembollerini tamamen ortadan kaldırması
  4. D
    Dörtlü Takrir’i veren milletvekillerinin CHP'ye geri dönmesini sağlayarak tek parti yönetimine yönelik eleştirileri sönümlendirmesi
  5. E
    Marshall Planı yardımlarının iç politikada kullanılmasını engellemek amacıyla muhalefete bütçe denetim yetkisi verilmesi

Cevap

Cumhurbaşkanının tarafsızlığını ilan ederek muhalefetin varlığını meşru kabul etmesi
Doğru seçenek, beyannamenin en temel amacını ifade etmektedir. 1212 Temmuz Beyannamesi ile İsmet İnönü, devletin partiler karşısında tarafsız olduğunu ve muhalefetin de en az iktidar kadar meşru bir hakka sahip olduğunu ilan ederek Türkiye'de çok partili demokrasinin kalıcı hale gelmesini sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
19461946 seçimleri sonrası siyasi ortamı analiz etme
CHP ve DP arasındaki gerginlik, özellikle Başbakan Recep Peker'in sert tutumu nedeniyle rejimi krizin eşiğine getirmiştir.
Çok partili hayata geçişin sancılı sürecindeki en büyük engel, iktidarın muhalefeti kabullenememesidir.
2
İsmet İnönü'nün 'hakem' rolünü değerlendirme
İnönü, hem iktidar hem de muhalefet liderleriyle görüşerek 1212 Temmuz Beyannamesi'ni yayımlamış ve devletin tüm partilere eşit mesafede olduğunu belirtmiştir.
Demokrasinin işlemesi için devlet başkanının partizan bir tutumdan uzaklaşması ve muhalefete güvence vermesi gerekiyordu.
3
Beyannamenin tarihsel sonucunu belirleme
Sertlik yanlısı Recep Peker istifa etmek zorunda kalmış, daha ılımlı bir hükümet kurulmuş ve çok partili sistemin geri dönülemez olduğu tescillenmiştir.
Bu belge, Türk siyasi tarihinde 'yumuşama ve uzlaşma'nın en önemli yazılı örneğidir.

Anahtar Kavram

1212 Temmuz Beyannamesi ve Siyasi Uzlaşı

İpuçları

1
Bu belgeyi yayımlayan kişi, hem iktidar partisinin genel başkanı hem de devletin başıdır.
2
Beyanname, iktidar ve muhalefet arasındaki sertleşen 'şahsi' kavgaları bitirip demokratik bir zemin oluşturmayı amaçlar.
3
İsmet İnönü'nün bu belgesi, muhalefetteki Demokrat Parti'nin varlığını resmen meşrulaştırmış ve siyasi gerginliği dindirmiştir.

Daha Fazla Pratik

Demokrat Parti'nin kuruluş süreci ve 'Hürriyet Misakı' gibi belgelerin içeriğini inceleyerek bu uzlaşı sürecinin diğer tarafını da analiz edebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Soğuk Savaş Döneminde Türkiye

Bu konudan daha fazla soru