Examkin

Soru

Zorluk: OrtaMontrö Boğazlar Sözleşmesi

1930’lu yıllarda İtalya’nın Doğu Akdeniz’deki yayılmacı politikaları, Almanya’nın hızla silahlanması ve Japonya’nın Milletler Cemiyeti’nden çekilmesi gibi gelişmeler, dünya barışını ve Türkiye’nin güvenliğini doğrudan tehdit etmeye başlamıştır. Bu gelişmeler üzerine Türkiye, Lozan Boğazlar Sözleşmesi’nin değişen uluslararası şartlara uyum sağlamadığını belirterek ilgili devletlere bir nota göndermiştir.

1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlar üzerindeki Türk egemenliğini tam olarak sağlayan ve Lozan’dan kalan kısıtlamayı kaldıran temel düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Uluslararası Boğazlar Komisyonu’nun kaldırılarak tüm yetkilerinin Türk makamlarına devredilmesiCevap
  2. B
    Boğazlar’ın her iki yakasındaki askerden arındırılmış bölge statüsünün korunmasına karar verilmesi
  3. C
    Karadeniz’e kıyısı olmayan devletlerin savaş gemilerinin geçişinin süresiz olarak yasaklanması
  4. D
    Boğazlar’ın güvenliğinin Milletler Cemiyeti tarafından atanacak tarafsız bir güçle sağlanması
  5. E
    Ticaret gemilerinin geçişi sırasında Türkiye’nin gümrük vergilerini istediği oranda artırabilmesi

Cevap

Uluslararası Boğazlar Komisyonu'nun kaldırılarak tüm yetkilerinin Türk makamlarına devredilmesi, Boğazlar üzerindeki Türk egemenliğini tam olarak tesis etmiştir.
Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin en önemli sonucu, Lozan Barış Antlaşması ile kurulan 'Uluslararası Boğazlar Komisyonu'nun kaldırılmasıdır. Bu komisyonun yetkilerinin tamamen Türkiye'ye devredilmesi, Boğazlar üzerinde hiçbir yabancı denetimi kalmamasını ve Türkiye'nin tam egemenliğini sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
1930'lu yılların küresel siyasi konjonktürünü analiz etmek.
İtalya ve Almanya gibi devletlerin yayılmacı politikalarının Lozan’daki 'silahsızlandırılmış Boğazlar' statüsünü Türkiye için bir güvenlik açığı haline getirdiği saptandı.
Uluslararası dengelerin değişmesi, Türkiye'nin savunma ihtiyacını hukuki zemine taşımasını sağlamıştır.
2
Lozan ve Montrö hükümleri arasındaki egemenlik farkını belirlemek.
Lozan'da Boğazlar'ın 'başkanı Türk olan uluslararası bir komisyon' tarafından yönetilmesi egemenliği kısıtlayan en büyük engeldi.
Bir devletin kendi toprakları üzerindeki su yollarında başka bir kurulun söz sahibi olması tam bağımsızlık ilkesiyle çelişir.
3
Montrö'nün temel sonucunu seçmek.
Komisyonun kaldırılması ve yetkilerin Türkiye'ye geçmesi, Boğazlar rejimini Türkiye lehine tam egemenlik aşamasına taşımıştır.
Komisyonun feshedilmesi, dış müdahaleyi sonlandırarak Türkiye'nin tek yetkili merci olmasını sağlamıştır.

Anahtar Kavram

Tam Egemenlik ve Misak-ı Milli

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken Lozan Antlaşması'ndaki 'bağımsızlığa aykırı' maddeleri (komisyon ve askersiz bölge) hatırlayıp Montrö'nün bu maddeleri 'lehe' nasıl değiştirdiğine odaklanabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Montrö Boğazlar Sözleşmesi

Bu konudan daha fazla soru