Examkin

Soru

Zorluk: ZorCemiyetler (Yararlı, Zararlı ve Azınlık Cemiyetleri)

Mondros Ateşkes Antlaşması’nın ardından Anadolu ve Trakya’da faaliyet gösteren azınlık cemiyetlerinin büyük bir kısmı Osmanlı toprakları üzerinde bağımsız bir devlet kurmayı ya da sınırları komşu devletlere bağlamayı hedeflemiştir.

Buna karşın, Osmanlı Devleti sınırları içerisinde bağımsız bir devlet kurma veya toprak koparma hedefi gütmeyip, öncelikli olarak kendi cemaatinin dini, iktisadi ve sosyal ayrıcalıklarını korumayı amaçlayan azınlık cemiyetleri aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Etniki Eterya ve Mavri Mira cemiyetleri
  2. B
    Taşnak ve Hınçak cemiyetleri
  3. Alyans İsrailit ve Makabi cemiyetleriCevap
  4. D
    Pontus Rum ve Kordos cemiyetleri
  5. E
    Sulh ve Selamet-i Osmaniye ile Teali-i İslam cemiyetleri

Cevap

Alyans İsrailit ve Makabi cemiyetleri
Mondros Mütarekesi sonrasında faaliyet gösteren gayrimüslim azınlık cemiyetlerinden Rum (Mavri Mira, Pontus, Etniki Eterya, Kordos) ve Ermeni (Hınçak, Taşnak) örgütleri doğrudan Osmanlı mülkünden toprak kopararak bağımsız devletler kurmayı veya Megali Idea doğrultusunda Yunanistan'a bağlanmayı hedeflemiştir. Buna karşılık Museviler tarafından kurulan Alyans İsrailit ve Makabi cemiyetleri, Anadolu veya Rumeli'de bir devlet kurma amacı gütmemiş; Osmanlı Devleti içindeki ticari, dini ve sosyal imtiyazlarını korumayı ve genel Siyonist hareket doğrultusunda Filistin merkezli hedefleri desteklemeyi esas almıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Mondros sonrası kurulan azınlık cemiyetlerinin genel hedeflerini analiz etme
Rum (Mavri Mira, Etniki Eterya, Pontus) ve Ermeni (Hınçak, Taşnak) cemiyetlerinin temel amacı Osmanlı toprakları üzerinde bağımsız devletler kurmak veya toprakları komşu ülkelere ilhak ettirmektir.
Soruda belirtilen 'bağımsız devlet kurma veya toprak koparma hedefi gütmeme' kriteri bu iki ana azınlık grubunu elememizi sağlar.
2
Musevi azınlığın kurduğu cemiyetlerin amaç ve niteliklerini değerlendirme
Alyans İsrailit ve Makabi cemiyetleri Museviler tarafından kurulmuş olup Osmanlı sınırlarında bağımsız bir devlet kurmayı değil; cemaatin ekonomik, dini ve sosyal haklarını garanti altına almayı ve Filistin'deki yerleşime destek vermeyi amaçlamıştır.
Bu durum Musevi cemiyetlerini diğer ayrılıkçı azınlık cemiyetlerinden ayıran en belirleyici kavramsal farktır.
3
Milli varlığa zararlı cemiyetler ile azınlık cemiyetleri ayrımını yapma
Sulh ve Selamet-i Osmaniye ile Teali-i İslam gibi yapılar azınlık cemiyeti değil, Türk ve Müslümanlar tarafından kurulmuş zararlı cemiyetlerdir.
Azınlık cemiyeti kavramı yalnızca gayrimüslim tebaa tarafından kurulan yapıları kapsar.

Anahtar Kavram

Mütareke Dönemi Azınlık Cemiyetlerinin Hedef ve Nitelik Farklılıkları

İpuçları

1
Rum ve Ermeni cemiyetlerinin aksine, Anadolu topraklarında sınır değişikliği ve bağımsız devlet kurma talebi olmayan gayrimüslim cemaati hatırlayınız.
2
Bu cemiyetler Musevi cemaati tarafından kurulmuş olup temel gayeleri ticari ve dini ayrıcalıklarını korumaktır.
3
Makabi ve Alyans İsrailit cemiyetleri Osmanlı topraklarından pay alma hedefi taşımayan Yahudi teşkilatlarıdır.

Daha Fazla Pratik

Milli varlığa zararlı cemiyetlerden İngiliz Muhipleri ve Wilson Prensipleri cemiyetlerinin benimsediği kurtuluş çareleri (manda ve himaye) arasındaki farkları inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemiyle: Seçeneklerdeki Rum ve Ermeni cemiyetleri bağımsız devlet kurma hedefi taşıdığı için elenir; Türkler tarafından kurulan zararlı cemiyetler ise azınlık cemiyeti olmadığından doğrudan elenir.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Cemiyetler (Yararlı, Zararlı ve Azınlık Cemiyetleri)

Bu konudan daha fazla soru