Examkin

Soru

Zorluk: ZorMontrö Boğazlar Sözleşmesi

19361936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin 2121. maddesi, Türkiye’ye kendisini "pek yakın bir savaş tehlikesi tehdidi" altında görmesi durumunda, Boğazlar üzerinde savaş dönemi hükümlerini uygulama hakkı tanımıştır. Ancak bu hak, Türkiye’nin egemenlik haklarını güçlendirirken aynı zamanda uluslararası bir denetim mekanizmasına da bağlanmıştır.

Buna göre, sözleşme hükümlerine göre Türkiye’nin bu maddeye dayanarak aldığı önlemlerin haksız bulunması durumunda, bu önlemlerin durdurulmasını talep etme yetkisine sahip olan mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Milletler Cemiyeti Konseyi’nin üçte iki çoğunluğu ile birlikte imzacı devletlerin çoğunluğunun kararıCevap
  2. B
    Uluslararası Boğazlar Komisyonu’nun sunulan gerekçeleri inceleyerek alacağı nihai iptal kararı
  3. C
    Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin uluslararası barışı koruma adına alacağı bağlayıcı karar
  4. D
    Karadeniz’e kıyıdaş olan devletlerin (SSCB, Romanya ve Bulgaristan) oy birliğiyle alacağı veto kararı
  5. E
    Boğazlar'ın askerden arındırılmış statüsünün ihlal edildiği gerekçesiyle Lahey Adalet Divanı'nın müdahalesi

Cevap

Milletler Cemiyeti Konseyi’nin üçte iki çoğunluğu ve imzacı devletlerin çoğunluğunun haksız bulması durumunda önlemlerin kaldırılması kararı
Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin 2121. maddesi, Türkiye'ye geniş yetkiler verirken bu yetkilerin keyfi kullanılmasını önlemek amacıyla Milletler Cemiyeti Konseyi'ne üçte iki çoğunlukla müdahale etme hakkı tanımıştır. Bu, Türkiye'nin egemenliği ile uluslararası hukuk arasındaki dengeyi yansıtan en teknik ve detaylı hükümdür.

Adım Adım Çözüm

1
Sözleşmenin 2121. maddesinin içeriğini analiz etme
Türkiye'nin savaş tehlikesi durumunda Boğazlar'ı kapatma yetkisi olduğu belirlendi.
Soruda sorulan denetim mekanizmasının hangi hukuki dayanağa göre işlediğini anlamak için gereklidir.
2
Dönemin uluslararası kurumlarını ve sözleşmenin getirdiği değişiklikleri değerlendirme
Komisyonun kaldırıldığı ve Milletler Cemiyeti'nin denetleyici rol üstlendiği tespit edildi.
Hatalı seçeneklerdeki kurumları (Komisyon, BM) elemek için kronolojik ve kurumsal bilgi kullanılır.
3
Denetim sürecindeki çoğunluk oranlarını belirleme
Milletler Cemiyeti Konseyi için 2/32/3, imzacı devletler için ise salt çoğunluk gerektiği sonucuna varıldı.
Sözleşmenin teknik detaylarını (hukuki denetim usulünü) tam olarak kavramak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nde Egemenlik ve Uluslararası Denetim Dengesi

İpuçları

1
Türkiye bu kararı alırken tamamen yalnız değildir; dönemin en büyük barış örgütü süreci denetler.
2
Lozan'daki kısıtlayıcı komisyon kalksa da, 19301930’larda hala varlığını sürdüren Milletler Cemiyeti'nin onay mekanizması korunmuştur.
3
Sözleşmenin 2121. maddesinde geçen denetim mekanizması hem Konsey'in nitelikli çoğunluğunu hem de imzacı devletlerin rızasını gerektirir.

Daha Fazla Pratik

Lozan ve Montrö sözleşmelerindeki 'geçiş rejimlerini' bir tablo üzerinde karşılaştırmak, egemenlik farklarını daha iyi anlamanızı sağlayacaktır.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Montrö Boğazlar Sözleşmesi

Bu konudan daha fazla soru