Examkin

Soru

Zorluk: OrtaMontrö Boğazlar Sözleşmesi

Lozan Boğazlar Sözleşmesi’nde yer alan "Boğazlar’ın her iki yakasının askersizleştirilmesi" ve "başkanlığı Türk olan uluslararası bir komisyonun yönetimi" gibi hükümler, Türkiye’nin egemenlik haklarını kısıtlayan unsurlar olarak görülmekteydi. 19361936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile bu durum Türkiye lehine değişmiştir.

Buna göre, Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin içeriği ve sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Uluslararası Boğazlar Komisyonu kaldırılarak tüm yetkileri Türkiye Cumhuriyeti'ne devredilmiştir.
  2. B
    Türkiye, Boğazlar çevresinde asker bulundurma ve tahkimat yapma hakkını elde etmiştir.
  3. C
    Ticaret gemilerinin barış zamanı geçiş serbestisi ilkesi korunmuştur.
  4. Boğazlar Komisyonu'nun varlığına son verilmiş, ancak geçişlerin denetimi Milletler Cemiyeti bünyesindeki bir heyete bırakılmıştır.Cevap
  5. E
    Türkiye'nin savaşta veya bir savaş tehlikesi durumunda Boğazlar'ı kapatma yetkisi tanınmıştır.

Cevap

Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlar Komisyonu tamamen kaldırılmış ve tüm yetkileri Türkiye'ye devredilmiştir; denetim yetkisinin Milletler Cemiyeti'ne bırakılması söz konusu değildir.
Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin en önemli özelliği, Lozan ile kurulan uluslararası denetim mekanizmasına (komisyon) son vererek tüm yetkiyi Türkiye'ye devretmesidir. Geçişlerin denetimi başka bir heyete veya Milletler Cemiyeti'ne bırakılmamıştır; aksine bu durum Türkiye'nin egemenlik haklarının kesin zaferidir.

Adım Adım Çözüm

1
Lozan statüsünü değerlendir.
Lozan'da Boğazlar'ın yönetimi uluslararası bir komisyona bırakılmış ve bölge askersizleştirilmiştir.
Bu durum Türkiye'nin tam egemenliğini ve güvenliğini kısıtlamaktaydı.
2
19361936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin temel değişikliklerini incele.
Komisyon kaldırıldı, Türkiye asker çıkarma hakkı kazandı.
Türkiye, uluslararası konjonktürün bozulmasını fırsat bilerek statükoyu kendi lehine değiştirmiştir.
3
Yetki devrini kontrol et.
Komisyonun yetkileri başka bir uluslararası yapıya değil, doğrudan Türk devletine geçti.
Egemenliğin başka bir kurumla paylaşılmaması 'tam egemenlik' ilkesinin gereğidir.

Anahtar Kavram

Montrö Boğazlar Sözleşmesi ve Tam Egemenlik

İpuçları

1
Lozan'da Boğazlar'ın yönetimi Türkiye'nin miydi yoksa bir heyetin mi?
2
Montrö Sözleşmesi, egemenliği kısıtlayan tüm 'uluslararası' yapıları ortadan kaldırmıştır.
3
Boğazlar Komisyonu'nun kaldırılıp yetkilerin kime devredildiğine odaklan; bu yetki başka bir kuruma değil, doğrudan Ankara'ya geçti.

Daha Fazla Pratik

Lozan ve Montrö'nün Boğazlar rejimlerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak aradaki farkları kalıcı hale getirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözleşmeyi 'Egemenlik Kısıtlamaları' açısından değerlendirin: Komisyon ve Askersiz Bölge unsurlarının ikisi de Montrö ile aynı anda temizlenmiştir.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Montrö Boğazlar Sözleşmesi

Bu konudan daha fazla soru