Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorTürkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

Türkiye'de sıcaklık dağılışı üzerinde mutlak konum (enlem) etkisine aykırı durumların görülmesi, göreceli konum faktörlerinin iklim üzerindeki baskınlığını kanıtlamaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de göreceli konum faktörlerinin mutlak konum etkisini baskıladığına (enlem etkisini tersine çevirdiğine veya etkisiz kıldığına) kanıt olarak gösterilemez?

  1. Kış mevsiminde Akdeniz kıyılarındaki sıcaklık ortalamasının Marmara kıyılarından daha yüksek olmasıCevap
  2. B
    Ocak ayı ortalama sıcaklığının Rize'de, daha güneyde yer alan Şanlıurfa'dan daha yüksek seyretmesi
  3. C
    Yaz mevsiminde Güneydoğu Anadolu'nun sıcaklık değerlerinin, aynı enlemdeki Akdeniz kıyılarından daha yüksek olması
  4. D
    Kış mevsiminde Samsun'un ortalama sıcaklığının, kendisinden daha güneyde yer alan Ankara'dan yüksek olması
  5. E
    Doğu Anadolu'da kış sıcaklıklarının aynı enlemdeki Batı Anadolu şehirlerine göre çok daha düşük olması

Cevap

Kış mevsiminde Akdeniz kıyılarındaki sıcaklık ortalamasının Marmara kıyılarından daha yüksek olması, göreceli konumun mutlak konumu baskıladığına örnek gösterilemez.
Doğru cevap olan Akdeniz ve Marmara kıyıları karşılaştırmasında, güneyde yer alan Akdeniz'in kışın daha sıcak olması beklenen bir durumdur. Bu durum güneş ışınlarının geliş açısı yani enlem (mutlak konum) etkisiyle tam olarak örtüşür. Dolayısıyla burada göreceli konumun mutlak konumu 'baskıladığından' veya 'tersine çevirdiğinden' bahsedilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Mutlak konum (enlem) kuralını hatırla
Enlem etkisine göre Ekvator'dan Kutuplara (Güneyden Kuzeye) doğru gidildikçe sıcaklıklar düzenli olarak azalmalıdır.
Güneş ışınlarının geliş açısı enleme bağlı olarak daralır.
2
Seçeneklerdeki 'anomali' durumlarını tespit et
Rize'nin Şanlıurfa'dan, Samsun'un Ankara'dan sıcak olması veya aynı enlemdeki yerlerin farklı sıcaklıkta olması enlem etkisine aykırıdır.
Bu durumlar denizellik, karasallık ve yükselti gibi özel konum şartlarıyla açıklanır.
3
Kurala uygun olan seçeneği belirle
Akdeniz'in Marmara'dan sıcak olması durumu enlem kuralına tam uyumludur.
Güneydeki Akdeniz, kuzeydeki Marmara'dan daha büyük açıyla güneş ışığı aldığı için daha sıcaktır; burada göreceli konum mutlak konumu baskılamamış, aksine desteklemiştir.

Anahtar Kavram

Mutlak (Matematik) Konum ve Göreceli (Özel) Konum Etkileşimi

İpuçları

1
Enlem etkisine göre sıcaklığın güneyden kuzeye doğru düzenli azalması gerektiğini unutmayın.
2
Soru sizden enlem kuralının 'bozulmadığı', yani güneyin kuzeyden sıcak olduğu normal durumu bulmanızı istiyor.
3
Seçeneklerdeki Rize-Şanlıurfa veya Samsun-Ankara örnekleri 'kuzeyin daha sıcak olduğu' anomalilerdir. Akdeniz-Marmara örneğinde ise kural işlemektedir.

Daha Fazla Pratik

İndirgenmiş sıcaklık haritalarını inceleyerek yükselti etkisinin arındırıldığı durumlarda bile denizellik ve karasallığın enlemle nasıl çeliştiğini analiz edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

Bu konudan daha fazla soru