1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nde, Karadeniz’e kıyıdaş (kıyısı olan) olmayan devletlerin savaş gemilerinin Boğazlardan geçişine ve Karadeniz’de kalış sürelerine (tonaj ve gün sınırı gibi) belirli kısıtlamalar getirilmiştir.
Türkiye’nin talebi doğrultusunda sözleşmeye eklenen bu hükümlerin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
- Karadeniz’in güvenliğini korumak ve bölgeyi büyük güçlerin askeri rekabet alanından uzak tutmakCevap
- BBoğazlar rejimini uluslararası bir komisyonun denetimine bırakarak geçişlerin tarafsızlığını sağlamak
- CTicari gemilerin Boğazlardan geçişini tamamen yasaklayarak Türk limanlarının önemini artırmak
- DSovyetler Birliği’nin Akdeniz’e çıkışını engellemek amacıyla Batılı devletlerle ittifak kurmak
- EBalkan Antantı ve Sadabat Paktı’nın savunma planlarını tek merkezden yönetmek
Cevap
Karadeniz'in güvenliğini korumak ve bölgeyi büyük güçlerin askeri rekabet alanından uzak tutmak
Montrö Boğazlar Sözleşmesi, Türkiye'ye Boğazlar üzerinde tam egemenlik verirken aynı zamanda Karadeniz'in güvenliğini de düzenlemiştir. Kıyıdaş olmayan devletlerin savaş gemilerine getirilen tonaj ve süre kısıtlamaları, bölge dışı büyük güçlerin Karadeniz'de kalıcı bir donanma bulundurmasını ve burayı bir çatışma alanına çevirmesini engellemeyi amaçlar. Bu durum Türkiye'nin 'Yurtta Sulh, Cihanda Sulh' ilkesiyle ve kuzey sınırlarının güvenliğini sağlama politikasıyla doğrudan örtüşür.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin Güvenlik Rejimi
İpuçları
1
Montrö'de kısıtlamalar tüm devletler için aynı değildir; 'kıyıdaş olan' ve 'olmayan' ayrımı vardır.
2
Karadeniz'e yabancı bir donanmanın yerleşmesi Türkiye'nin kuzey sınırları için ne anlam ifade eder?
3
Savaş gemilerinin tonajına sınır getirmek, bölgeyi büyük devletlerin güç gösterisi alanı olmaktan çıkarmayı sağlar.
Daha Fazla Pratik
Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Lozan Boğazlar Sözleşmesi'ni 'egemenlik' ve 'güvenlik' kriterleri üzerinden karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.
Tahmini Süre:1m 15s