Türk-İslam devletlerinde ordu teşkilatının yargısal işlerini yürütmekle görevli olan Kadı-i Leşker (Kazasker), askeri sınıfın kendi içindeki uyuşmazlıklarını çözüme kavuştururdu. Ancak hukuk sisteminde sivil halkın haklarını korumak ve askeri nüfuzun sivil hukuk üzerindeki baskısını engellemek amacıyla belirli bir yargı sınırı çizilmiştir. Buna göre; bir asker ile bir sivil vatandaş arasında meydana gelen hukuki bir ihtilafın çözümü için aşağıdaki makamlardan hangisine başvurulması gerekmekteydi?
- Yerel (Şehir) KadısıCevap
- BKadı-i Leşker
- CEmir-i Dad
- DDivan-ı Mezalim
- EŞıhne
Cevap
Asker ile sivil arasındaki davalara Yerel (Şehir) Kadısı bakar.
Türk-İslam devletlerinde, özellikle Büyük Selçuklular gibi merkezi otoritenin güçlü olduğu yapılarda, ordunun sivil halk üzerinde baskı kurmasını engellemek amacıyla yargı bağımsızlığına önem verilmiştir. Bir asker ile bir sivil vatandaş arasındaki davalarda yetkinin yerel kadıya (şehir kadısına) verilmesi, 'hukuk devleti' anlayışının bir yansımasıdır ve sivil hakların askeri güç karşısında korunmasını sağlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Hukuki Yetki Ayrımı ve Sivil Hakların Korunması
İpuçları
1
Türk-İslam devletlerinde adaletin sivil halk üzerinde baskı aracı olarak kullanılmaması amaçlanmıştır.
2
Bir tarafın asker olması, davanın mutlaka askeri mahkemede görüleceği anlamına gelmez; sivillerin hakları korunur.
3
Hukuk sisteminde 'karma' (asker-sivil) davalarda yetki, her zaman genel adli makamdadır.
Daha Fazla Pratik
Osmanlı Devleti'ndeki Kazaskerlik makamı ile Büyük Selçuklu'daki Kadı-i Leşkerlik makamının görev benzerliklerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s