Anayasası’nın . maddesinde düzenlenen mahalli idareler rejimi ile merkezi yönetimin taşra teşkilatı arasındaki ayrım, idarenin bütünlüğü ilkesi çerçevesinde şekillenmiştir. Bu bağlamda, İl Özel İdaresi'nin hukuki yapısı ve organları dikkate alındığında; bu birimi belediyelerden ayıran ve merkezi idare ile olan bağını "vesayet" ilişkisinin yanı sıra doğrudan bir "hiyerarşik unsur" ile harmanlayan temel yapısal özellik aşağıdakilerden hangisidir?
- AKarar organı olan İl Genel Meclisi’nin başkanının, meclis üyeleri arasından seçilmeyip doğrudan İçişleri Bakanlığı tarafından atanması
- Yürütme organı olan Valinin, seçimle değil, merkezi idarenin hiyerarşik bir memuru olarak atama usulüyle göreve gelmesi ve aynı zamanda devletin temsilcisi olmasıCevap
- Cİl Özel İdaresi'nin bütçesinin, belediyelerden farklı olarak merkezi yönetim bütçesine dahil olması ve TBMM onayıyla yürürlüğe girmesi
- Dİl Özel İdaresi organlarının tamamının merkezi idare tarafından görevden uzaklaştırılabilmesi için yargı kararına ihtiyaç duyulmaması
- Eİl Genel Meclisi kararlarının hukuki kesinlik kazanabilmesi için mutlaka Cumhurbaşkanlığı onayına tabi olması
Cevap
İl Özel İdaresi'nin en üst yürütme organı olan Valinin, merkezi idare tarafından atanan bir devlet memuru olması ve bu sayede hem merkezi hiyerarşide yer alıp hem de mahalli idarenin başı olması temel farktır.
Vali, Türkiye'deki yönetim sisteminde 'iki şapkalı' bir statüye sahiptir. Bir yandan merkezi idarenin (Cumhurbaşkanı ve Devletin) ildeki temsilcisi olarak hiyerarşik bir amirdir, diğer yandan İl Özel İdaresi'nin yürütme organıdır. Belediyelerde ise yürütme organı olan belediye başkanı doğrudan halk tarafından seçilir ve merkezi idare ile bağı sadece 'idari vesayet' (denetim) düzeyindedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İl Özel İdaresi'nin Yürütme Organı Olarak Vali ve İki Şapkalılık Statüsü
İpuçları
1
Belediye başkanının nasıl göreve geldiği ile valinin nasıl göreve geldiği arasındaki farkı düşünün.
2
Valinin hem merkezi idarenin (taşra) başı olması hem de mahalli idarenin başı olması durumuna odaklanın.
3
Valinin 'iki şapkalılık' (dual status) özelliği, İl Özel İdaresi'ni diğer yerel yönetimlerden ayıran en keskin hiyerarşik bağdır.
Daha Fazla Pratik
Valinin merkezi idaredeki hiyerarşik yetkileri ile İl Özel İdaresi üzerindeki vesayet yetkilerini karşılaştıran soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s