Soru

Zorluk: ZorMahalli İdareler (Yerel Yönetimler)

Türkiye Cumhuriyeti'nin idari yapısında yer alan mahalli idarelerin (yerel yönetimler) kuruluşu, organları ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Mahalli idarelerin seçilmiş organlarının organlık sıfatını kaybetmeleri konusundaki kesin kararlar yargı organları tarafından verilir.
  2. B
    Nüfusu 750.000750.000 ve üzerinde olan illerde büyükşehir belediyesi kurulması ancak kanunla mümkündür.
  3. C
    Köy tüzel kişiliği, nüfusu 150150 ile 2.0002.000 arasında olan yerleşim yerlerinde İçişleri Bakanlığı kararı ile kurulur.
  4. İl özel idaresinin en yüksek karar organı olan il genel meclisinin başkanlığı, aynı zamanda bu idarenin başı olan vali tarafından yürütülür.Cevap
  5. E
    Anayasa uyarınca mahalli idarelerin kendi aralarında birlik kurmaları Cumhurbaşkanının iznine tabidir.

Cevap

İl özel idaresinin karar organı olan il genel meclisinin başkanlığının vali tarafından yürütüldüğünü belirten ifade yanlıştır; meclis kendi başkanını seçer.
İl özel idaresinde vali, bu idarenin başı ve yürütme organıdır; ancak karar organı olan İl Genel Meclisi'nin başkanı değildir. İl Genel Meclisi, kendi üyeleri arasından gizli oyla bir başkan seçer. Valinin meclise başkanlık etmesi uygulaması 2005 yılında yürürlüğe giren 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu ile sona ermiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Mahalli idare birimlerini ve organ yapılarını hatırla.
İl özel idaresi, belediye ve köy birimlerinden oluşur. İl özel idaresinin organları: vali (yürütme), il genel meclisi (karar) ve il encümenidir.
Seçenekleri değerlendirmek için temel yapısal bilgiyi kurmak gerekir.
2
İl genel meclisinin başkanlık yapısındaki yasal değişikliği analiz et.
Eski düzenlemede vali meclis başkanı iken, 5302 sayılı kanunla meclisin kendi başkanını kendi üyeleri arasından seçmesi esası getirilmiştir.
Mülki amir ile mahalli idare karar organı arasındaki ilişki farkını teyit etmek gerekir.
3
Kuruluş usullerini (Köy, Belediye, Büyükşehir) ve denetim kurallarını karşılaştır.
Köy (İçişleri), Belediye (Cumhurbaşkanı), Büyükşehir (Kanun) ve Organ Kaybı (Yargı/Danıştay) kuralları güncel mevzuata uygundur.
Çeldirici seçeneklerin doğruluğunu kanıtlayarak hatalı olanı kesinleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

İl Özel İdaresi Organları ve Başkanlık Yapısı

İpuçları

1
Mahalli idarelerin her birinin kuruluşu için farklı bir makam yetkilidir (İçişleri Bakanlığı, Cumhurbaşkanı, TBMM); bu farkları hatırlayın.
2
İl özel idaresinde vali, devletin ve Cumhurbaşkanının temsilcisidir ancak demokratik bir yapı olan meclisin her zaman başkanı değildir.
3
İl Genel Meclisi'nin başkanının atanmış bir memur mu yoksa seçilmiş bir üye mi olduğunu 2005 yılındaki değişiklikleri düşünerek değerlendirin.

Daha Fazla Pratik

Belediye başkanının görevden uzaklaştırılması yetkisi (İçişleri Bakanı) ile organlık sıfatının kaybı (Danıştay) arasındaki farkı inceleyerek 'geçici uzaklaştırma' ile 'kesin karar' ayrımını pekiştirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla