1982 Anayasası'nda düzenlenen yasama bağışıklıkları ile ilgili olarak; yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığının hukuki nitelikleri, kapsamları ve istisnaları göz önüne alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Yasama sorumsuzluğu, Meclis çalışmalarındaki faaliyetler için hem cezai hem de hukuki (tazminat) koruma sağlayan mutlak ve sürekli bir bağışıklıkken; yasama dokunulmazlığı, ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve soruşturmasına seçimden önce başlanmış olmak kaydıyla Anayasa'nın 14. maddesindeki durumlar hariç milletvekilinin Meclis kararı olmaksızın cezai takibata uğramamasını sağlayan nispi bir bağışıklıktır.Cevap
- BYasama dokunulmazlığı, milletvekillerinin sadece Meclis içindeki eylemleri değil, özel hayatlarındaki tüm suç ve borç ilişkilerini de kapsayan ve üyelik sona erdikten sonra da ilgili kişinin görev dönemindeki eylemleri için yargılanmasını engelleyen mutlak bir korumadır.
- CBir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına dair parlamento kararına karşı, ilgili milletvekili veya bir başka üye 15 gün içinde Danıştay'a iptal davası açabilir ve Danıştay bu başvuruyu en geç 30 gün içinde karara bağlamak zorundadır.
- DYasama sorumsuzluğu sadece milletvekilinin Meclis Genel Kurulunda kullandığı oylar için geçerli olup, bu oyların Meclis dışındaki platformlarda tekrarlanması veya açıklanması durumunda koruma kalkanı kendiliğinden kalkar.
- EHakkında yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı verilen bir milletvekili, yargılama sürecinde suçlu bulunarak hapis cezasına mahkûm edilse dahi, milletvekilliği sıfatı devam ettiği sürece bu cezanın infaz edilmesi Anayasa gereği mümkün değildir.
Cevap
Yasama sorumsuzluğu mutlak, sürekli ve geniş kapsamlı (cezai+hukuki) bir koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı sadece cezai takibatı engelleyen, kaldırılabilen ve belirli anayasal istisnaları (m. 14 ve suçüstü ağır ceza) bulunan nispi bir korumadır.
Doğru ifade, her iki kavramın da Anayasal tanımına ve aralarındaki farklara tam olarak uymaktadır. Yasama sorumsuzluğunun hem cezai hem hukuki (tazminat) koruma sağladığı, mutlak olduğu ve ömür boyu sürdüğü bilgisi doğrudur. Aynı şekilde yasama dokunulmazlığının nispi (kaldırılabilir) olduğu, sadece cezai işlemleri kapsadığı ve m. 83/2'deki m. 14 istisnasına tabi olduğu belirtilmiştir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Yasama Bağışıklıkları (Sorumsuzluk ve Dokunulmazlık Ayırımı)
İpuçları
1
Yasama sorumsuzluğu 'söz ve oy' hürriyetiyle, dokunulmazlık ise 'yargılanmama' güvencesiyle ilgilidir.
2
Sorumsuzluk kaldırılamaz (mutlak), dokunulmazlık ise TBMM Genel Kurulu kararıyla kaldırılabilir (nispi).
3
Anayasa m. 14 istisnasına dikkat edin: Seçimden önce soruşturmasına başlanmışsa ağır suçlar için dokunulmazlık işlemez.
Daha Fazla Pratik
Yasama dokunulmazlığı kaldırılan birinin milletvekilliğinin kendiliğinden düşüp düşmediğini ve Anayasa Mahkemesi'ne itiraz sürecini tekrar edin.
Tahmini Süre:3m 0s