Soru

Zorluk: OrtaII. Meşrutiyet Dönemi ve Siyasi Partiler

19091909 yılında Kanun-i Esasi'de yapılan kapsamlı değişiklikler, Osmanlı Devleti'nde yürütme erkinin yetkilerini kısıtlarken yasama organı olan Meclis-i Mebusan'ın ağırlığını artırmıştır. Bu değişikliklerle padişahın mutlak veto yetkisi kaldırılarak yerine daha demokratik bir denetim mekanizması getirilmiştir.

Buna göre, padişahın Meclis-i Mebusan'dan gelen kanun tekliflerini veto etme yetkisinde yapılan yeni düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Veto edilen kanun teklifinin mecliste üçte iki çoğunlukla aynen kabul edilmesi durumunda padişahın onayının zorunlu hale getirilmesiCevap
  2. B
    Padişaha, hiçbir kısıtlama olmaksızın kanunları süresiz olarak reddetme ve yasama sürecini tamamen durdurma hakkının tanınması
  3. C
    Yasama yetkisinin sadece padişah ve padişah tarafından atanan Ayan Meclisi üyeleri tarafından kullanılmasının kararlaştırılması
  4. D
    Mebusların kanun teklif edebilmesi için öncelikle padişahtan yazılı izin alma şartının anayasal bir kural olarak korunması
  5. E
    Padişahın onaylamadığı kanunların doğrudan halk oylamasına sunulması ve meclis kararının geçersiz sayılması usulünün benimsenmesi

Cevap

Padişahın veto ettiği kanun teklifinin mecliste üçte iki çoğunlukla tekrar kabul edilmesi halinde padişahın onayı zorunlu kılınmıştır.
1909 anayasa değişikliklerinin temel amacı, padişahın yasama üzerindeki vesayetini kırmaktır. Yapılan düzenleme ile padişaha gelen kanun metnini geri gönderme hakkı verilmiş, ancak meclis bu metinde üçte iki çoğunlukla ısrar ederse padişahın onaylaması mecburi kılınarak meclis iradesi üstün tutulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
1876 Kanun-i Esasi ve 1909 değişiklikleri arasındaki farkları hatırla.
1876'da padişah mutlak hakimdi, 1909'da meclis üstünlüğü benimsendi.
Değişikliğin temel amacının demokratikleşme olduğunu anlamak için gereklidir.
2
Veto yetkisinin nasıl dönüştüğünü analiz et.
Mutlak veto yetkisi, meclisin ısrarı karşısında geçersiz kalacak şekilde 'geciktirici veto'ya dönüştü.
Yasama organının yürütme ve padişah karşısındaki gücünü belirlemek için gereklidir.
3
Seçeneklerdeki teknik ayrıntıyı (üçte iki çoğunluk şartını) doğrula.
1909 metnine göre meclis 2/3 çoğunlukla aynı metni kabul ederse padişah onaylamak zorundadır.
Doğru yasal mekanizmayı tespit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

1909 Anayasa Değişiklikleri ve Parlamenter Monarşi
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla