Soru

Zorluk: OrtaTürk-İslam Devletlerinde Toprak Sistemi ve Ekonomi

Türk-İslam devletlerinde toplumsal, askeri ve ekonomik yapının sürdürülebilirliği; toprağın mülkiyet durumu, kullanım şekli ve ticaretin teşkilatlanması ile yakından ilişkilidir.

Buna göre, Türk-İslam devletlerindeki toprak sistemi ve ekonomik kurumlar hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Vakıf Arazi: Geliri cami, medrese, kervansaray ve darüşşifa gibi sosyal ve dini kurumların masrafları için ayrılan topraklardır.
  2. B
    İkta Sistemi: Devletin, vergi gelirlerini hizmet karşılığı asker ve memurlara vermesiyle hazineden nakit çıkışı olmadan güçlü bir ordu beslenmesini sağlayan sistemdir.
  3. C
    Cizye: Müslüman olmayan tebaanın sağlıklı erkeklerinden, askerlik yapmamaları ve can güvenliklerinin sağlanması karşılığında alınan bir vergidir.
  4. D
    Ahilik: Kentlerde esnaf ve zanaatkarların örgütlendiği, kalite kontrolü, fiyat belirleme ve mesleki eğitim gibi işlevleri olan sosyo-ekonomik teşkilattır.
  5. Mültezim: İkta topraklarının yönetiminden sorumlu olan, vergi toplayan ve topladığı bu gelirlerle 'cebelü' yetiştirmekle görevlendirilen kişidir.Cevap

Cevap

İkta sisteminde görev yapan kişiye 'muktâ' denilir; 'mültezim' ise Osmanlı Devleti'ndeki İltizam sistemiyle ilgili bir kavramdır.
Türk-İslam devletlerinde (Karahanlılar, Gazneliler, Büyük Selçuklular) toprağın vergi gelirlerini toplayan ve karşılığında asker besleyen kişiye 'muktâ' veya 'ikta sahibi' denir. 'Mültezim' ise Osmanlı Devleti'nde vergi gelirlerinin ihale usulüyle (İltizam) toplanmasından sorumlu görevlidir. Ayrıca 'cebelü' terimi de Osmanlı askeri teşkilatına aittir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki kavramların Türk-İslam devletleri dönemine uygunluğunu kontrol etmek.
Vakıf, İkta, Cizye ve Ahilik kavramlarının bu dönemde aktif olarak kullanıldığı görülür.
Toprak ve vergi sistemi temel terimlerinin tespiti.
2
Yanlış olan seçenekteki 'Mültezim' kavramını analiz etmek.
Mültezim, vergi ihalelerini (iltizam) kazanan kişidir ve bu sistem klasik Türk-İslam devletlerinden ziyade Osmanlı Devleti'nin yükselme ve duraklama dönemlerinde yaygınlaşmıştır.
Dönem-kavram eşleşmesinin doğruluğunu teyit etmek.
3
Tanımdaki 'cebelü' ifadesini incelemek.
Cebelü, Osmanlı Tımar sistemiyle özdeşleşmiş bir terimdir; Büyük Selçuklu gibi devletlerde ikta askerlerine genel olarak 'sipahiyan' veya 'ikta askeri' denir.
Askeri terminolojinin kronolojik kontrolü.

Anahtar Kavram

Türk-İslam Devletlerinde Toprak Yönetimi ve Ekonomik Kurumlar

Daha Fazla Pratik

Osmanlı Devleti'ndeki Tımar sistemi ile Büyük Selçuklu Devleti'ndeki İkta sistemi arasındaki benzerlik ve farkları inceleyerek kavramsal hakimiyetinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla