I. Göktürk Devleti'nin yıkılmasından sonra başlayan ve yaklaşık elli yıl süren Çin esareti dönemi, 682 yılında Kutluk Kağan'ın başlattığı bağımsızlık mücadelesiyle sona ermiştir. Dağınık haldeki Türk boylarını yeniden bir bayrak altında toplayarak Ötüken merkezli devleti yeniden ayağa kaldıran Kutluk Kağan'a, bu başarısından dolayı "İlteriş" unvanı verilmiştir.
Buna göre, "İlteriş" unvanının Kutluk Kağan'a verilmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
- Devleti ve milleti derleyip toparlayarak birliği yeniden sağlamasıCevap
- BGök Tanrı tarafından kendisine yönetme yetkisinin (kut) verildiğine inanılması
- CÇin'i askeri baskı altına alarak vergiye bağlayan ilk Türk hükümdarı olması
- DYerleşik hayata geçerek Türk mimarisinin ilk örneklerini oluşturması
- ETürk ordusunda onlu sistem adı verilen askeri teşkilatlanmayı kurması
Cevap
Kutluk Kağan'a verilen 'İlteriş' unvanı, onun parçalanmış Türk boylarını bir araya getirerek devleti yeniden kurma (derleyip toparlama) başarısını temsil etmektedir.
Kutluk Kağan'ın bağımsızlık mücadelesi sonucunda dağınık Türk boylarını bir araya getirerek devleti yeniden teşkilatlandırması, ona 'İl'i (devleti) derleyip toparlayan' anlamına gelen 'İlteriş' unvanının verilmesini sağlamıştır. Bu durum Orhun Yazıtları'nda da 'babam kağan yedi yüz kişiyle ili, töreyi kazandı' şeklinde ifade edilmektedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İlteriş Unvanı ve Devlet Restorasyonu
İpuçları
1
"İl" kelimesinin eski Türkçedeki anlamını düşünün.
2
Unvanın içindeki "ter-" fiili, Türkçedeki "derlemek" veya "toplamak" eylemiyle aynı kökten gelir.
3
Kutluk Kağan'ın elli yıllık esaretten sonra yaptığı en büyük işin dağınık boyları birleştirmek olduğunu hatırlayın.
Daha Fazla Pratik
II. Göktürk Devleti döneminde dikilen Orhun Yazıtları'nın Türk tarihindeki önemini ve Vezir Tonyukuk'un 'Türklerin Bismarck'ı' olarak anılma nedenlerini araştırabilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Kelime analizi yöntemi: İl (Devlet) + Ter- (Topla) + -iş (Yapan eki) = Devleti toplayan.
Tahmini Süre:45s