Examkin

Soru

Zorluk: OrtaBüyük Selçuklu Devleti Siyasi Tarihi

Büyük Selçuklu Devleti'nin kuruluş sürecinde, 10401040 yılında Gaznelilere karşı kazanılan büyük zaferin ardından toplanan kurultayda; Tuğrul Bey 'Sultan' ilan edilmiş, ülke toprakları ise Tuğrul Bey, Çağrı Bey ve amcaları Musa Yabgu arasında yönetim bölgelerine ayrılmıştır.

Bu uygulama, Büyük Selçuklu Devleti'nin aşağıdakilerden hangisini benimsediğinin bir göstergesidir?

  1. A
    Merkezi otoriteyi mutlak ve sarsılmaz bir yapıda kurmayı
  2. İslamiyet öncesi Türk devlet yönetim geleneklerini devam ettirmeyiCevap
  3. C
    Karahanlılar ve Gazneliler gibi çağdaş devletlerin merkeziyetçi modellerini örnek almayı
  4. D
    Taht kavgalarını kesin olarak önleyecek olan 'ekber ve erşed' sistemine geçmeyi
  5. E
    Abbasi halifeliğinin siyasi yetkilerini kısıtlayarak mutlak hükümdarlığı ilan etmeyi

Cevap

İslamiyet öncesi Türk devlet yönetim geleneklerini devam ettirmeyi ifade eden seçenek doğrudur.
Doğru seçenek, Selçukluların kuruluş aşamasında topraklarını hanedan üyeleri arasında paylaştırmasının, İslamiyet öncesi Türk devletlerinde görülen 'Ülke hanedanın ortak malıdır' anlayışının ve ikili/çoklu yönetim geleneğinin (ikili teşkilat) bir devamı olduğunu ifade eder. Bu sistemde Sultan (Tuğrul Bey) merkezde yer alırken, diğer hanedan üyeleri (Çağrı Bey ve Musa Yabgu) stratejik bölgelerde 'Melik' veya 'Yabgu' sıfatıyla yönetimi üstlenirler.

Adım Adım Çözüm

1
Olayın analiz edilmesi
10401040 yılındaki zaferden sonra Tuğrul Bey, Çağrı Bey ve Musa Yabgu arasında toprak paylaşımı yapılmıştır.
Bu paylaşım, devletin kurumsallaşma aşamasındaki yönetim modelini belirler.
2
Kavramsal eşleştirme yapılması
Ülkenin hanedan üyeleri arasında bölünmesi 'Ülke hanedanın ortak malıdır' anlayışına dayanır.
Bu anlayış, İslamiyet öncesi Göktürk ve Uygur gibi Türk devletlerinden tevarüs eden bir gelenektir.
3
Sonuca ulaşılması
Selçukluların kuruluş aşamasında bu sistemi uygulaması, geleneksel Türk devlet yapısının (ikili teşkilat/veraset) korunduğunu kanıtlar.
Yeni kurulan devletin meşruiyetini eski töre ve geleneklere dayandırması temel bir siyasi tercihtir.

Anahtar Kavram

Geleneksel Türk Veraset Sistemi ve İkili Teşkilat

İpuçları

1
Türk devletlerinde ülkenin kime ait olduğu ve nasıl yönetildiği ile ilgili eski gelenekleri hatırlayın.
2
Tuğrul Bey, Çağrı Bey ve Musa Yabgu arasındaki bu paylaşım, Göktürklerdeki 'Doğu-Batı' (İkili Teşkilat) yapısına benzerlik göstermektedir.
3
'Ülke hanedanın ortak malıdır' anlayışı, Türk-İslam devletlerinde de bir süre daha devam eden köklü bir siyasi mirastır.

Daha Fazla Pratik

Selçuklu Devleti'nde Melikşah sonrası yaşanan Fetret Devri'nin de aynı veraset anlayışından kaynaklandığını inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken seçeneklerdeki zaman uyumsuzluklarına odaklanabilirsiniz. Örneğin 'Ekber ve Erşed' sisteminin çok daha sonraki bir döneme (Osmanlı) ait olduğunu bilmek sizi doğruya yaklaştıracaktır.
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Büyük Selçuklu Devleti Siyasi Tarihi

Bu konudan daha fazla soru