yıllık Çin esaretinin ardından Kutluk Kağan'ın "İlteriş" (devleti derleyen) unvanını alarak bağımsızlığı kazandığı Göktürk Devleti dönemine ait Orhun Yazıtları'nda Bilge Kağan: "Ey Türk milleti! Üstte mavi gök çökmedikçe, altta yağız yer delinmedikçe senin ilini ve töreni kim bozabilir?" seslenişinde bulunmuştur. Bu ifadeler dikkate alındığında, Türk devlet geleneğinde aşağıdakilerden hangisinin sürekliliğine ve korunmasına en çok vurgu yapıldığı söylenebilir?
- Siyasi bağımsızlık ve toplumsal nizamCevap
- BYerleşik yaşam ve mimari gelişmişlik
- CKut anlayışı ve veraset sistemindeki belirsizlik
- DDin değişikliği ve kültürel asimilasyon
- EOnlu askeri sistem ve kuşatma teknikleri
Cevap
Türk devlet geleneğinde siyasi bağımsızlığın (il) ve toplumsal nizamın (töre) her türlü doğa olayından daha sarsılmaz bir temele dayandığı ve korunması gerektiği vurgulanmıştır.
Orhun Yazıtları'nda geçen 'il' kavramı devleti ve o devletin sahip olduğu siyasi bağımsızlığı; 'töre' kavramı ise toplumun bir arada, huzur ve nizam içinde yaşamasını sağlayan hukuk kurallarını ifade eder. Bilge Kağan bu sözüyle, Türk milleti kendi özüne ve yasalarına sahip çıktığı sürece devletin yıkılamayacağını belirtmektedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Orhun Yazıtları'nda İl ve Töre Kavramları
İpuçları
1
Eski Türklerde 'il' kelimesinin günümüzdeki karşılığını düşünün.
2
'Töre' kavramı sadece bir gelenek değil, devletin işleyişini sağlayan temel hukuk düzenidir.
3
Bilge Kağan bu sözle bağımsızlığın ve toplumsal kuralların dış güçlerce değil, ancak milletin kendi iç hatasıyla bozulabileceğini anlatmak ister.
Daha Fazla Pratik
Orhun Yazıtları'nın Türk tarihindeki 'ilk siyasetname' örneği olma özelliğini ve içeriğindeki sosyal devlet anlayışını araştırabilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Kavram eşleştirmesi yaparak ilerleyebilirsiniz: İl = Devlet/Bağımsızlık, Töre = Hukuk/Düzen.
Tahmini Süre:1m 15s