Soru

Zorluk: Çok zorTürk-İslam Devletlerinde Hukuk ve Ordu

Büyük Selçuklu Devleti'nde hukuk sistemi, toplumsal düzeni korumak amacıyla şer'î ve örfî olmak üzere iki ana kola ayrılmıştır. Bu sistem içerisinde; hükümdarın örfî yargı yetkisini temsil eden, sadece sivil halkın değil, aynı zamanda kamu düzenini bozan yüksek rütbeli devlet memurlarını, ordu komutanlarını ve hatta gerektiğinde veziri dahi tutuklayıp yargılama yetkisine sahip olan en üst düzey hukuk görevlisi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Emir-i DadCevap
  2. B
    Kadıü'l-Kudat
  3. C
    Kadı-i Leşker
  4. D
    Muhtesib
  5. E
    Subaşı

Cevap

Emir-i Dad, örfî hukukun başındaki en yetkili kişidir ve yüksek devlet görevlilerini dahi yargılama yetkisine sahiptir.
Emir-i Dad, Büyük Selçuklu ve diğer Türk-İslam devletlerinde örfî hukukun temsilcisidir. Hükümdar adına kamu düzenini sağlayan ve idari yolsuzlukları denetleyen bu makam, sivil bürokrasinin en üstündeki veziri bile yargılama veya tutuklama yetkisiyle donatılmıştır. Bu durum, örfî hukukun devlet otoritesini korumadaki kritik rolünü gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Hukuk türünün belirlenmesi
Soruda bahsedilen kamu düzeni, devlet otoritesi ve idari suçlar 'Örfî Hukuk' kapsamına girer.
Türk-İslam devletlerinde siyasi ve idari işleyiş töre ve hükümdar emirlerine (örf) dayanır.
2
Yetki düzeyinin analizi
Sıradan halkın ötesinde vezir ve komutan gibi üst düzey isimleri yargılama yetkisi 'merkezi otoriteyi' temsil eden bir makamı işaret eder.
Bu güç, hükümdarın yargı yetkisinin doğrudan vekiline aittir.
3
Görevli isminin tespiti
Örfî hukukun başındaki kişi Emir-i Dad olarak adlandırılır.
Kadıü'l-Kudat şer'î işlere, Kadı-i Leşker ise sadece askeri davalara baktığı için doğru cevap Emir-i Dad'dır.

Anahtar Kavram

Örfî Hukuk ve Emir-i Dad'ın Yetkileri

İpuçları

1
Soruda vurgulanan görevli, 'töre' ve 'hükümdar emirlerini' esas alan hukuk dalının başındadır.
2
Bu makam, dini mahkemelerin (şer'î) dışında kalan idari suçları ve kamu düzenini bozan eylemleri yargılar.
3
Unvanı 'Emir' ile başlayan ve 'adalet emiri' anlamına gelen terimi hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Emir-i Dad'ın başkanlık ettiği örfî mahkemeler ile Sultan'ın başkanlık ettiği Divan-ı Mezalim arasındaki hiyerarşiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla