Türk hukuk sisteminde normlar hiyerarşisi, hukuk kurallarının hiyerarşik bir sıralama içinde bulunmasını ve alt basamakta yer alan bir normun üst basamaktaki norma aykırı olamamasını ifade eder. Bu hiyerarşik yapı, kuralların bağlayıcılığı ve çatışma durumunda hangi kuralın öncelikle uygulanacağı noktasında temel belirleyicidir.
Buna göre, 1982 Anayasası'nın mevcut hükümleri ve normlar hiyerarşisi ilkeleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalar ile kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkan uyuşmazlıklarda, andlaşma hükümleri esas alınır.Cevap
- BOlağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile kanunlar arasında bir çatışma çıkması durumunda, 'sonraki tarihli normun önceki tarihli normu ilga etmesi' ilkesi gereği tarihsel olarak daha yeni olan kural uygulanır.
- CUsulüne göre yürürlüğe konulan tüm milletlerarası andlaşmalar, normlar hiyerarşisinde kanunlarla eşit statüde olduklarından dolayı bunlar hakkında da Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.
- DYargıtay İçtihadı Birleştirme Kararları, normlar hiyerarşisinde 'yardımcı kaynaklar' grubunda yer aldığından mahkemeler için bağlayıcı bir nitelik taşımaz.
- EYönetmelikler sadece kanunların uygulanmasını sağlamak üzere çıkarılabilir; Cumhurbaşkanlığı kararnamesine dayanılarak yönetmelik çıkarılması mümkün değildir.
Cevap
Temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalar ile kanunların çatışması durumunda andlaşma hükümlerinin esas alınması ifadesi doğrudur.
Doğru ifade, insan haklarına ilişkin uluslararası sözleşmelerin iç hukuktaki kanunlarla çatışması durumunda sözleşmeye öncelik verileceğini belirten Anayasa'nın 90. maddesi hükmüdür. Bu durum, normlar hiyerarşisinde 'insan hakları' belgelerine tanınmış özel bir uygulama üstünlüğüdür.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Normlar Hiyerarşisi ve Milletlerarası Andlaşmaların Statüsü
İpuçları
1
Anayasa'nın 90. maddesinde 2004 yılında yapılan değişikliği ve temel haklarla ilgili andlaşmaların özel durumunu düşünün.
2
Normlar hiyerarşisinde üstteki kural alttaki kuralı her zaman yener; ancak aynı seviyedeki 'kanun' ve 'andlaşma' çatışırsa ne olacağını hatırlayın.
3
Uluslararası insan hakları sözleşmeleri, kanunlarla çelişirse yargıç kanunu değil sözleşmeyi uygulamak zorundadır.
Daha Fazla Pratik
Milletlerarası andlaşmaların hangi durumlarda kanunların üzerinde, hangi durumlarda kanunlarla eşit sayıldığını içeren diğer senaryoları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s