II. Meşrutiyet’in ilanından sonra yaşanan siyasi gelişmeler ve yılında Kanun-i Esasi’de yapılan köklü değişiklikler Osmanlı siyasi tarihindeki demokratikleşme adımları açısından bir dönüm noktası kabul edilir. Bu değişikliklerin partileşme süreci ve hükümet yapısı üzerindeki etkisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Hükümetin padişaha karşı değil, Meclis-i Mebusan’a karşı sorumlu tutulmasıyla parlamenter sistem güçlenmiş ve bu durum muhalif oluşumların denetim alanını genişletmiştir.Cevap
- Bİttihat ve Terakki Fırkası, değişiklikleriyle savunmaya başladığı "Adem-i Merkeziyet" ilkesi doğrultusunda yerel yönetimlerin yetkilerini artırmayı hedeflemiştir.
- Canayasa değişiklikleri, yılındaki Bâb-ı Âli Baskını sonucunda padişahın meclisi feshetme yetkisini tamamen ortadan kaldırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir.
- Drevizyonuyla birlikte cemiyet kurma hürriyetinin anayasal güvenceye kavuşması, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın bu dönemde en güçlü muhalefet partisi olarak kurulmasına zemin hazırlamıştır.
- EKanun-i Esasi’nin maddesinde yapılan düzenlemeyle padişahın "sürgün yetkisi" genişletilmiş ve böylece siyasi partilerin faaliyetleri kontrol altına alınmıştır.
Cevap
Hükümetin meclise karşı sorumlu hale gelmesi ve parlamenter sistemin güçlenmesi
1909 yılında Kanun-i Esasi'de yapılan değişiklikler, hükümetin artık padişaha değil Meclis-i Mebusan'a karşı sorumlu olmasını sağlayarak parlamenter sistemi güçlendirmiştir. Bu durum, meclis içindeki muhalif partilerin hükümeti denetleme ve düşürme yetkisini anayasal bir zemine oturtmuştur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
1909 Anayasa Değişiklikleri ve Parlamenter Sistem
İpuçları
1
1876 Anayasası'nda hükümet padişaha sorumluyken, 1909 değişiklikleriyle bu durum kime doğru değişmiştir?
Daha Fazla Pratik
1909 değişiklikleri ile padişahın veto yetkisindeki sınırlamaları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s