Examkin

Soru

Zorluk: ZorTürkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

Türkiye’de iklim elemanlarının coğrafi dağılışı üzerinde mutlak (enlem ve bakı) ve göreceli konum (denizellik, yükselti ve karasallık) faktörleri farklı ölçülerde etkili olmaktadır. Bazı durumlarda göreceli konum faktörleri, enlem etkisinin önüne geçerek sıcaklık dağılışında beklenen düzenin bozulmasına ve sıcaklık anomalilerine yol açmaktadır.

Buna göre, aşağıda verilen durumlardan hangisi Türkiye'de mutlak konumun sıcaklık üzerindeki etkisine ters düşen bir örnektir?

  1. A
    Ocak ayında Antalya'nın yıllık ortalama sıcaklığının Sinop'tan yüksek olması
  2. B
    Toros Dağları'nın güney yamaçlarında tarım ürünlerinin kuzey yamaçlara göre daha erken olgunlaşması
  3. C
    Akdeniz kıyılarından Marmara kıyılarına doğru gidildikçe deniz suyu tuzluluğunun azalması
  4. Kış mevsiminde Samsun'un Ocak ayı sıcaklık ortalamasının Şanlıurfa'dan daha yüksek olmasıCevap
  5. E
    Doğu Anadolu Bölgesi'nde kış sıcaklıklarının İç Anadolu Bölgesi'ne göre daha düşük olması

Cevap

Kış mevsiminde Samsun'un Ocak ayı sıcaklık ortalamasının Şanlıurfa'dan daha yüksek olması
Doğru cevap, kış mevsiminde Samsun'un Şanlıurfa'dan daha sıcak olmasıdır. Enlem etkisine göre Şanlıurfa'nın (güney) daha sıcak olması beklenirken, Karadeniz'in denizel etkisi Samsun'u kışın daha ılık tutar. Şanlıurfa ise karasallık ve şiddetli yer ışıması nedeniyle daha fazla soğur. Bu durum mutlak konum (enlem) prensibiyle çelişen bir anomali örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Merkezlerin mutlak konumlarını (enlem) karşılaştırın.
Samsun yaklaşık 41∘41^\circ K, Şanlıurfa ise yaklaşık 37∘37^\circ K enlemindedir. Normalde güneydeki Şanlıurfa'nın daha sıcak olması gerekir.
Enlem etkisine göre ekvatordan kutuplara gidildikçe sıcaklıkların azalması beklenir.
2
Merkezlerin kış mevsimindeki göreceli konum özelliklerini analiz edin.
Samsun deniz kıyısında yer aldığı için denizellik etkisiyle kışın ılımanlaşırken, Şanlıurfa karasal olduğu için kışın şiddetli ışıma ile daha fazla soğur.
Su kütleleri karalara göre daha geç soğur ve kışın kıyı bölgelerini ısıtır.
3
Enlem ve denizellik etkilerini kıyaslayarak anomaliyi tespit edin.
Samsun'un kuzeyde olmasına rağmen güneydeki Şanlıurfa'dan sıcak olması (7.0∘C7.0^\circ C vs 5.7∘C5.7^\circ C), denizelliğin enleme baskın geldiğini kanıtlar.
Beklenen sıcaklık düzeninin (güney > kuzey) tersine dönmesi bir sıcaklık anomalisidir.

Anahtar Kavram

Sıcaklık Anomalisi (Enlem-Denizellik Çelişkisi)
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

Bu konudan daha fazla soru