Soru

Zorluk: Çok zorHak Kavramı ve Hakların Türleri

Hukuk sistemimizde haklar; nitelikleri, konuları ve ileri sürülebilecekleri çevreler bakımından çeşitli ayrımlara tabi tutulmuştur. Özel hakların tasnifi ve özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hukuken yanlıştır?

  1. A
    Mutlak haklar; eşya, kişiler veya gayri maddi mallar üzerinde kurulabilen ve sahibi tarafından toplumdaki herkese karşı ileri sürülebilen haklardır.
  2. B
    Nispi haklar kural olarak sadece hukuki ilişkinin tarafları arasında talep edilebilir; ancak bu hakların tapu siciline şerh edilmesi, onları birer ayni hakka dönüştürmez.
  3. C
    Yenilik doğuran (potestatif) haklar, hak sahibinin tek taraflı irade beyanı ile bir hukuki ilişkiyi kurma, değiştirme veya sona erdirme yetkisi veren haklardır.
  4. Mutlak hakların tamamı para ile ölçülebilen bir değere sahip olduğundan, bu hakların tamamının hukuki işlemlerle devredilmesi veya miras yoluyla intikali mümkündür.Cevap
  5. E
    Alelade haklar, kullanılmasıyla mevcut hukuki durumda bir değişiklik yaratmayan ancak hak sahibine bir çıkar sağlayan, velayet veya vesayet gibi hakları da kapsayan bir kategoridir.

Cevap

Mutlak hakların tamamının maddi bir değere sahip olduğu ve devredilebileceği ifadesi yanlıştır; çünkü mutlak haklar kapsamında yer alan kişilik hakları devredilemez niteliktedir.
Mutlak hakların tamamının para ile ölçülebilen (malvarlığı) hakkı olduğu ve devredilebileceği önermesi yanlıştır. Mutlak haklar kategorisinde yer alan 'kişilik hakları' (sağlık, şeref, isim üzerindeki haklar), kişinin şahıs varlığına ilişkindir. Bu haklar devredilemez, miras yoluyla geçmez ve kural olarak paradan ziyade manevi değer taşırlar. Dolayısıyla, mutlak hakların tamamı için devredilebilirlik özelliği genellenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Özel hakların 'Mutlak Haklar' ve 'Nispi Haklar' olarak ayrımını analiz etmek.
Mutlak hakların herkese karşı, nispi hakların ise sadece borçluya karşı ileri sürülebildiği belirlenir.
Soruda geçen ifadelerin temelini bu ayrım oluşturmaktadır.
2
Mutlak hakların alt kategorilerini (Ayni haklar, Kişilik hakları, Fikri haklar) incelemek.
Ayni hakların (mülkiyet gibi) maddi/malvarlığı hakları olduğu; Kişilik haklarının ise manevi/şahıs varlığı hakları olduğu ayırt edilir.
Hakkın devredilebilirliği, onun malvarlığı veya şahıs varlığı hakkı olmasına bağlıdır.
3
Kişilik haklarının hukuki karakteristiklerini değerlendirmek.
Kişilik hakları mutlaktır (herkese karşı korunur) ancak şahsa sıkı sıkıya bağlı oldukları için devredilemezler ve mirasla geçmezler.
Tüm mutlak hakların devredilebilir olduğu önermesi bu noktada geçersiz kılınır.

Anahtar Kavram

Mutlak Haklar ve Devredilebilirlik İlişkisi
Bu soruyu puanla