Examkin

Soru

Zorluk: ZorDoğu Cephesi ve Gümrü Antlaşması

33 Aralık 19201920 tarihinde Ermenistan ile imzalanan Gümrü Antlaşması, TBMM Hükümeti'nin uluslararası alanda kazandığı ilk askerî ve siyasi başarıdır. Bu antlaşmanın Millî Mücadele’nin seyri üzerindeki etkileri ve diplomatik sonuçları değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisinin bu antlaşmanın sağladığı kazanımlardan biri olduğu söylenemez?

  1. A
    Ermenistan Hükümeti’nin Misak-ı Millî’yi ve TBMM’nin varlığını resmen tanıması
  2. B
    Sevr Antlaşması’nın geçersizliğinin uluslararası bir belgede ilk kez bir devlet tarafından kabul edilmesi
  3. Doğu sınırının, Sovyet Rusya ile yapılan görüşmeler neticesinde bugün geçerli olan son halini almasıCevap
  4. D
    Doğu Cephesi’ndeki birliklerin ve mühimmatın büyük bir kısmının Batı Cephesi’ne nakledilmesine olanak tanıması
  5. E
    Uluslararası bir metinde ilk kez Osmanlı Devleti yerine 'Türkiye' ifadesinin kullanılması

Cevap

Doğu sınırının bugün geçerli olan son halini alması, Gümrü Antlaşması'nın değil; daha sonra imzalanan Kars Antlaşması'nın bir sonucudur.
Doğu sınırımızın bugün geçerli olan kesin ve değişmez hali 1313 Ekim 19211921 tarihli Kars Antlaşması ile belirlenmiştir. Gümrü Antlaşması, bu sürecin ilk adımıdır ve sınırın çizilmesine yönelik bir irade beyanıdır; ancak Sovyet Rusya ile yapılan Moskova ve sonrasında Kafkas Cumhuriyetleri ile yapılan Kars Antlaşmaları sınırı nihai şekline kavuşturmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Antlaşmanın taraflarının analiz edilmesi
Gümrü Antlaşması Ermenistan ile yapılmıştır; oysa bugün geçerli olan sınır Sovyet Rusya ve ona bağlı Kafkas Cumhuriyetleri (Azerbaycan, Gürcistan, Ermenistan) ile imzalanan Kars Antlaşması ile belirlenmiştir.
Sınırın son halini alması için bölgedeki tüm aktörlerin (Sovyetler dahil) mutabakatı gerekmiştir.
2
Kronolojik karşılaştırma yapılması
Gümrü (19201920), Moskova (19211921 Mart) ve Kars (19211921 Ekim) antlaşmaları arasındaki farklar belirlenir.
KPSS sorularında Doğu sınırının aşamaları (Gümrü-Moskova-Kars) sıkça karıştırılan bir bilgi alanıdır.
3
Kazanımların teyit edilmesi
TBMM'nin tanınması, Sevr'in reddi ve Batı'ya kuvvet kaydırılması Gümrü'nün doğrudan sonuçlarıdır.
Antlaşmanın askerî ve siyasi önemi bu maddelerde saklıdır.

Anahtar Kavram

Doğu Sınırının Aşamaları ve Kars Antlaşması'nın Kesinliği

İpuçları

1
Doğu Cephesi'ni kapatan antlaşmaların kronolojik sırasını hatırlayın: G-M-K (Gümrü, Moskova, Kars).
2
Bir antlaşmanın sınırın 'son' halini alması için hangi savaşın sonucunda imzalanmış olması gerektiğini düşünün.
3
Bugünkü sınırımızı belirleyen Kars Antlaşması, Sakarya Zaferi'nden sonra imzalanmıştır; Gümrü ise sadece Ermenistan ile yapılan ilk aşamadır.

Daha Fazla Pratik

Kars Antlaşması ile Gümrü Antlaşması arasındaki farkları bir tablo halinde inceleyerek Moskova Antlaşması'nın bu süreçteki ara rolünü analiz edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Soruya yaklaşırken 'ilk başarı' ile 'kesin sonuç' ayrımını yapınız. Gümrü her zaman 'ilk'leri (ilk devlet, ilk belge, ilk siyasi zafer) temsil ederken, Kars 'son' (kesin sınır) durumunu temsil eder.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Doğu Cephesi ve Gümrü Antlaşması

Bu konudan daha fazla soru