Examkin

Soru

Zorluk: OrtaII. Meşrutiyet Dönemi ve Siyasi Partiler

Osmanlı Devleti’nde II.Mes\crutiyetII. Meşrutiyet’in ilanını (19081908) takip eden süreçte yaşanan 3131 Mart Vakası’nın ardından, 19091909 yılında Kanun−iEsasiKanun-i Esasi üzerinde köklü değişiklikler yapılmıştır. Bu düzenlemelerle padişahın yetkileri kısıtlanmış ve devlet yönetimi daha parlamenter bir yapıya kavuşturulmuştur. Bu süreçte cemiyetlerin (derneklerin) yasal bir statüye kavuşması, gizli faaliyet yürüten yapıların açık siyasi partilere dönüşmesini sağlamıştır.

Buna göre, 19091909 anayasa değişiklikleri arasında yer alan aşağıdaki maddelerden hangisi, ülkede çok partili siyasi hayatın hukuki olarak kurumsallaşmasına zemin hazırlayan temel düzenlemedir?

  1. A
    Mebusan Meclisi başkanının üyeler arasından meclis tarafından seçilmesi
  2. B
    Hükümetin (Heyet-i Vükela) padişah yerine Meclis-i Mebusan’a karşı sorumlu tutulması
  3. C
    Kanun teklifi için padişahın önceden izin vermesi şartının kaldırılması
  4. Cemiyet kurma hakkının (örgütlenme hürriyeti) anayasal bir hak olarak tanınmasıCevap
  5. E
    Padişahın meclisi feshetme yetkisinin anayasal sınırlarla zorlaştırılması

Cevap

Cemiyet kurma hakkının (örgütlenme hürriyeti) anayasal bir hak olarak tanınması
Doğru yanıt olan cemiyet kurma hakkının tanınması, II.Mes\crutiyetII. Meşrutiyet döneminde çok partili hayatın temelini oluşturur. 18761876 Anayasası'nda (orijinal metin) cemiyet kurma özgürlüğü bulunmadığı için siyasi oluşumlar 'gizli komiteler' şeklinde faaliyet göstermekteydi. 19091909 düzenlemesiyle bu hak anayasal güvenceye alınmış ve hemen ardından 'Cemiyetler Kanunu' çıkarılarak siyasi partilerin yasal olarak kurulmasının yolu açılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
19091909 Anayasa Değişikliklerinin siyasi hayata etkisini analiz et.
19091909 değişiklikleri ile Osmanlı’da mutlak monarşiden parlamenter sisteme geçiş hızlanmış, bireysel ve toplumsal haklar genişletilmiştir.
Değişikliklerin hangi alanları kapsadığını anlamak, sorulan 'kurumsallaşma' sorusuna doğru yanıt vermeyi sağlar.
2
Siyasi partilerin hangi yasal statü altında kurulduğunu belirle.
O dönemde siyasi partiler 'cemiyet' (dernek) statüsünde kurulmaktaydı.
Siyasi parti kavramının o dönemdeki hukuki karşılığını bilmek, 'cemiyet kurma hakkı' ile bağlantı kurmayı kolaylaştırır.
3
Örgütlenme özgürlüğü ile çok partili hayat arasındaki bağı kur.
Anayasanın 120.120. maddesinde yapılan değişiklikle cemiyet kurma hakkının verilmesi, gizli derneklerin (örneğin İttihat ve Terakki) resmen partileşmesinin önünü açmıştır.
Çok partili hayatın başlaması için sadece meclisin olması yetmez, bu yapıların yasal olarak var olabilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

19091909 Anayasa Değişiklikleri ve Örgütlenme Hürriyeti

İpuçları

1
Partilerin kurulabilmesi için insanların bir araya gelip örgütlenme hakkına sahip olması gerekir.
2
Osmanlı'da partiler başlangıçta 'cemiyet' adıyla ve statüsüyle kurulmuştur.
3
İttihat ve Terakki Cemiyeti, bu hak tanınana kadar gizli bir 'cemiyet' olarak faaliyet gösteriyordu.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı Ahrar Fırkası'nın programındaki 'Adem-i Merkeziyet' ilkesini ve bu ilkenin İttihat ve Terakki ile olan temel çatışma noktasını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Süreci kronolojik düşünerek; 1908'de ilan edilen Meşrutiyet ile 1909 anayasa değişikliği arasındaki farka odaklanabilirsiniz. 1908'de fiilen başlayan çok partili hayat, 1909'daki 'Cemiyet kurma hakkı' ile hukuki dayanağına kavuşmuştur.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

II. Meşrutiyet Dönemi ve Siyasi Partiler

Bu konudan daha fazla soru