Examkin

Soru

Zorluk: OrtaII. Meşrutiyet Dönemi ve Siyasi Partiler

II.Mes\crutiyetII. Meşrutiyet Dönemi'nde 19091909 yılında Kanun−iEsasiKanun-i Esasi üzerinde yapılan kapsamlı değişiklikler, Osmanlı devlet yönetimindeki güç dengelerini önemli ölçüde sarsmıştır. Bu düzenlemelerle hükümetin (Heyet-i Vükela) padişah yerine Meclis-i Mebusan'a karşı sorumlu tutulması esası getirilmiştir. Bu değişikliğin Osmanlı siyasi hayatındaki temel sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Parlamenter sistemin güçlenmesi ve meclis üstünlüğü prensibinin benimsenmesiCevap
  2. B
    Padişahın yürütme üzerindeki mutlak otoritesinin anayasal güvence altına alınması
  3. C
    Meclis-i Mebusan'ın yasama yetkilerinin kısıtlanarak Heyet-i Ayan'a devredilmesi
  4. D
    Siyasi partilerin faaliyetlerine son verilerek tek partili bir yönetim modeline geçilmesi
  5. E
    Hükümet üyelerinin doğrudan halk tarafından seçilmesi yöntemine geçilmesi

Cevap

Parlamenter sistemin güçlenmesi ve meclis üstünlüğü prensibinin benimsenmesi
Hükümetin (Heyet-i Vükela) meclise karşı sorumlu olması, meclisin hükümeti denetleyebilmesi ve güvenoyu/gensoru gibi mekanizmalarla düşürebilmesi anlamına gelir. Bu durum, padişahın mutlak otoritesinden parlamenter üstünlüğe geçişin en somut kanıtıdır.

Adım Adım Çözüm

1
18761876 Anayasası'nın ilk halindeki 'Hükümet padişaha karşı sorumludur' maddesini analiz edin.
Bu madde yürütmenin (padişahın) yasama (meclis) üzerindeki mutlak hakimiyetini simgeler.
Başlangıç noktasını anlamak değişimin yönünü kavramayı sağlar.
2
19091909 değişikliği ile getirilen 'Hükümet meclise karşı sorumludur' hükmünü değerlendirin.
Hükümetin artık padişahın onayından ziyade meclisin güvenine ihtiyaç duyması sonucuna varılır.
Siyasi sorumluluğun yer değiştirmesi sistemin niteliğini belirler.
3
Bu değişimin demokratikleşme ve parlamenter sistem üzerindeki etkisini sentezleyin.
Meclis üstünlüğü ve halk iradesinin yönetimdeki ağırlığı artmıştır.
Sistemin parlamenter karaktere bürünmesi bu yetki transferinin doğrudan sonucudur.

Anahtar Kavram

19091909 Anayasa Değişiklikleri ve Parlamenter Sistem

İpuçları

1
Hükümetin kime karşı sorumlu olduğu, o sistemin ne kadar demokratik olduğunun göstergesidir.
2
18761876 yılında 'sorumluluk padişaha' iken, 19091909'da 'meclise' geçmiştir.
3
Bu değişiklik padişahın 'meclisi dilediği zaman kapatma' yetkisinin de elinden alınmasıyla paralel bir gelişmedir.

Daha Fazla Pratik

19091909 değişikliklerinin ardından kurulan ilk muhalefet partisi olan Osmanlı Ahrar Fırkası'nın özelliklerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Padişahın meclisi feshetme yetkisinin zorlaştırılması ile hükümetin meclise karşı sorumlu tutulması maddelerini birlikte düşünerek 'meclis üstünlüğü' sonucuna ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla

Konular

II. Meşrutiyet Dönemi ve Siyasi Partiler

Bu konudan daha fazla soru