Examkin

Soru

Zorluk: OrtaGazneliler

Gazneli Devleti'nde yönetici kesim ve ordunun temelini Türkler oluştururken; halkın büyük çoğunluğu Hint, Afgan ve Fars gibi farklı etnik kökenlere sahip gruplardan meydana gelmiştir. Bu toplumsal yapının bir yansıması olarak sarayda ve orduda Türkçe konuşulurken, resmî yazışmalarda Farsça, bilimsel çalışmalarda ise Arapça kullanılmıştır. Gaznelilerdeki bu heterojen (çok uluslu) yapı ve dil farklılığı, aşağıdakilerden hangisine zemin hazırlamıştır?

  1. Devlet ile halk arasında kültürel bir kopukluk yaşanmasına ve devletin kısa sürede yıkılmasınaCevap
  2. B
    Türkçenin Hindistan ve çevresinde en yaygın halk dili hâline gelmesine
  3. C
    Ülkede tam bir millî birlik anlayışının ve güçlü bir toplumsal dayanışmanın oluşmasına
  4. D
    Türklerin İslamiyet'i kabulüyle birlikte yerleşik hayata ilk kez bu dönemde geçmesine
  5. E
    Hükümdarların yetkilerini dinî kurallardan ayırarak laik bir yönetim kurmasına

Cevap

Gaznelilerde görülen çok uluslu yapı ve diller arasındaki farklılık, devlet ile halk arasında kültürel bir kopukluk yaşanmasına neden olmuştur.
Doğru seçenek, Gaznelilerin çok uluslu yapısının devlet-halk ilişkisine olan olumsuz etkisini vurgulamaktadır. Yönetici sınıfın Türkçeyi, bürokrasinin Farsçayı, din ve bilim çevresinin Arapçayı kullanması; yönetilen halkın ise kendi yerel dillerini konuşması kültürel bir ayrışmaya (kopukluğa) neden olmuştur. Bu durum, devletin Karahanlılar gibi homojen bir yapıya sahip devletlere kıyasla daha zayıf bir toplumsal temele dayanmasına ve sarsıntılar karşısında daha hızlı yıkılmasına zemin hazırlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Gaznelilerin toplumsal yapısını analiz etme
Yönetici ve askerî sınıfın Türk, halkın ise Hindistanlı, Afgan ve Fars kökenli olduğu tespit edilir.
Gazneliler coğrafi konumları gereği homojen bir Türk nüfusuna sahip değildi.
2
Kültürel ve dilsel farklılıkların etkisini değerlendirme
Sarayda Türkçe, bürokraside Farsça ve bilimde Arapça kullanılmasının ortak bir kimlik oluşumunu engellediği görülür.
Farklı alanlarda farklı dillerin kullanımı yönetim ile tebaa arasındaki iletişimi ve aidiyet duygusunu zayıflatır.
3
Devletin bekası ile toplumsal yapı arasındaki ilişkiyi kurma
Toplum ile devlet arasındaki bu mesafe, dış baskılar (Selçuklu akınları gibi) arttığında devletin hızla sarsılmasına ve yıkılmasına yol açmıştır.
Toplumsal desteği zayıf olan çok uluslu yapılar, kriz anlarında daha çabuk dağılır.

Anahtar Kavram

Gaznelilerde Etnik Yapı ve Dil Farklılığının Siyasi Sonuçları

İpuçları

1
Gazneli Devleti'nin kurulduğu coğrafyadaki etnik çeşitliliği düşünün.
2
Sarayda kullanılan dil ile halkın konuştuğu dillerin farklı olmasının toplumsal bağlar üzerindeki etkisine odaklanın.
3
Karahanlılar tam bir Türk bölgesi olan Türkistan'da kurulurken, Gaznelilerin Hindistan ve Afganistan gibi karışık bir coğrafyada kurulmuş olmasının farkını değerlendirin.

Daha Fazla Pratik

Karahanlılar ve Gaznelileri; halkın yapısı, kullanılan diller ve yıkılış nedenleri açısından karşılaştıran bir tablo hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Gazneliler

Bu konudan daha fazla soru