Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorHukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

Hâkim, önüne gelen bir uyuşmazlığı karara bağlamak amacıyla yaptığı incelemede; uyuşmazlığı doğrudan ya da kıyas yoluyla düzenleyen yazılı bir normun bulunmadığını tespit etmiş, ardından yaptığı derinlemesine araştırmada bu konuda bir örf ve adet hukuku kuralının da mevcut olmadığını saptamıştır.

47214721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 11. maddesi ve ilgili hukuk doktrini esasları dikkate alındığında, bu durumdaki bir hâkimin hukuki nitelendirmesi ve izlemesi gereken yol ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Hâkim bir 'açık boşluk' ile karşı karşıyadır; bu durumda hukuk sistemindeki bütünlük ilkesi gereği kıyas yöntemini kullanarak en yakın kanun hükmünü somut olaya uygulamakla yükümlüdür.
  2. Hâkim bir 'hukuk boşluğu' ile karşı karşıyadır; bu durumda kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verirken bilimsel görüş ve yargısal kararlardan da yararlanmalıdır.Cevap
  3. C
    Hâkim bir 'kural içi boşluk' saptaması yapmıştır; kanun koyucu çözümü bilerek hâkimin takdirine bıraktığı için hâkim, dürüstlük kuralı çerçevesinde takdir yetkisini kullanarak uyuşmazlığı sonuçlandırır.
  4. D
    Hâkim bir 'örtülü boşluk' durumuyla karşı karşıyadır; bu durumda mevcut kanunların lafzını bir kenara bırakarak 'teleolojik sınırlama' yöntemiyle uyuşmazlığı hakkaniyete göre çözer.
  5. E
    Hâkim 'teknik boşluk' halini saptamıştır; hukuk sistemindeki bu eksikliğin giderilmesi sadece yasama organının yetkisinde olduğundan, hâkim uyuşmazlığı çözmekten kaçınarak dosyayı ilgili makamlara sunar.

Cevap

Hâkimin hem yazılı hem de yazısız kaynaklarda kural bulamaması durumu 'hukuk boşluğu'dur ve bu durumda hâkim, kanun koyucu gibi hareket ederek (hukuk yaratarak) uyuşmazlığı çözmelidir.
Türk Medeni Kanunu'nun 11. maddesine göre hâkim, kanunda ve örf-adet hukukunda hüküm bulamadığı zaman 'hukuk boşluğu' ile karşı karşıyadır. Bu durumda hâkimin görevi, uyuşmazlığı çözümsüz bırakmamak adına kendisini kanun koyucunun yerine koyarak genel ve soyut bir kural oluşturmaktır. Bu süreçte bilimsel öğretiden (doktrin) ve mahkeme kararlarından (içtihat) yararlanması kanuni bir tavsiyedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yazılı kaynakların taranması
Yazılı norm ve kıyas yapılabilecek hüküm bulunmadığı için 'Kanun Boşluğu' (özelde Açık Boşluk) saptanmıştır.
Hukukun uygulanmasında öncelik yazılı kaynaklardadır.
2
Yazısız kaynakların (Örf ve Adet Hukuku) taranması
Uyuşmazlığa uygulanacak bir örf ve adet kuralı da bulunmadığı saptanmıştır.
Yazılı kaynakta hüküm yoksa hâkim ikinci derece kaynak olan örf ve adete başvurur.
3
Boşluğun teknik nitelendirilmesi
Hem yazılı hem yazısız kaynakların sessiz kalması durumu 'Hukuk Boşluğu' olarak tanımlanır.
Kanun boşluğu sadece yazılı metindeki eksiklikken, hukuk boşluğu hukuk düzenindeki tam sessizliktir.
4
Çözüm yönteminin belirlenmesi
Hâkimin 'Hukuk Yaratma' (Hâkimin kanun koyucu gibi davranması) yetkisi devreye girer.
Türk Medeni Kanunu Madde 1, hukuk boşluğu halinde hâkime bu yetkiyi ve görevi yüklemiştir.

Anahtar Kavram

Hukuk Boşluğu ve Hâkimin Hukuk Yaratması

Daha Fazla Pratik

Hâkimin hukuk yaratırken uyması gereken sınırları ve takdir yetkisi ile hukuk yaratma arasındaki farkları çalışmak konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Hukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

Bu konudan daha fazla soru